Wat is de beste Linux distributie? – zo kies je zelf een geschikte Linux

Daniel Dupré
3

Bij Windows (10 of 11) of macOS valt er weinig te kiezen, maar bij Linux zijn er talloze Linux-distributies. Die zijn allemaal verschillend. Hoe kies je de beste Linux distributie voor jou?

Linux is eigenlijk alleen de kernel, maar bij een compleet desktop-besturingssysteem wil je als gebruiker ook commandline-tools, een grafische gebruikersinterface, nuttige configuraties en tools, basisprogramma’s zoals file­managers en webbrowsers – en nog veel meer.

Dat krijg je bij een Linux distributie zoals Linux Mint, Ubuntu of Asahi Linux. Na het installeren van een distributie heb je een gebruiksklaar en samenhangend totaalpakket op je computer.

Maar hoe kies je uit het enorme aanbod de beste Linux distributie voor jezelf? Dat lees je hieronder.

Wat is de beste Linux distributie – zo kies je zelf een geschikte Linux

Kies de Linux distributie die het beste bij jouw persoonlijke voorkeuren en wensen past.

De beste Linux distributie kiezen

Als je weet waar de distributies zich in onderscheiden, is het makkelijker er een uit te kiezen die het beste aan je behoeften voldoet. We noemen hier vooral bekende Linux-distributies met een brede commu­nity.

Op die manier kun je, als je tegen problemen aanloopt, snel hulp vinden op internet of misschien gebruikt iemand in je kennissenkring dezelfde distributie wel. Bovendien hebben we ons gericht op distributies die bedoeld zijn voor desktopgebruik.

Speciale of afwijkende Linux-distributies

Distributies die voor speciale doeleinden bedoeld zijn laten we buiten beschouwing. Een voorbeeld is Linux Kali, dat zich vooral richt op IT-beveiliging. Als je Linux wilt gebruiken voor een heel specifiek doel en er is een passende distributie, is dat waarschijnlijk de beste voor je.

We noemen ook geen distributies met systemen die duidelijk afwijken van de gebruikelijke procedures, zoals NixOS met zijn strikt functionele pakketbeheerder.

Verschillende Linux versies en kenmerken

Er zijn te veel verschillende Linux distributies om ze allemaal te noemen en er komen (en verdwijnen) distributies. Een overzicht in tabelvorm vind je bijvoorbeeld op Wikipedia. In c’t vind je regelmatig gedetailleerde reviews van specifieke distributies, zoals:

Maar waarop moet je nu letten om de Linux distributie te kiezen die het beste is voor je? We noemen hier belangrijke kenmerken en hoe bekende distributies daarin verschillen.


Ontvang gratis informatie en tips over Linux en meer, schrijf je in voor de nieuwsbrief:


Hoe makkelijk is de installatie?

Windows- en zeker macOS-gebruikers krijgen een kant-en-klaar systeem, maar bij Linux moet je installeren meestal zelf doen. Er wordt maar heel weinig hardware geleverd met Linux al geïnstalleerd. De installatiemethoden van distributies zijn zeer uiteenlopend:

  • Enkele distributies, zoals Manjaro en Elementary OS, houden het installeerproces zo eenvoudig, kort en aantrekkelijk mogelijk.
  • Als je daarentegen Debian installeert moet je je door redelijk wat tekst heen ploegen en een reeks vragen beantwoorden. Debian biedt ook live-media om uit te proberen, die het duidelijkere Calamares-installatie­programma gebruiken.
  • Bij een Arch Linux-­installatie wordt daarentegen helemaal geen installatieprogramma gebruikt. Je kunt de instructies volgen van een wiki-artikel of als alternatief de (experimentele) archinstall wizard.

Het voordeel van distributies als Arch Linux en Debian is dat het installeren meer flexibiliteit biedt omdat je de softwareselectie al bij de installatie kunt aanpassen en later ­minder hoeft te installeren of verwijderen.

Voor nieuwkomers zijn distributies als Linux Mint, Ubuntu Desktop en Elementary OS beter geschikt.

Debian laat je tijdens de installatie software kiezen en meer

Sommige distributies proberen tijdens het installeren al zoveel mogelijk wensen te vervullen (zoals Debian).

Extra aandachtspunten voor de installatie van Linux

  • Als je Windows gebruikt en wilt behouden (dual-boot), moet je Windows eerst verkleinen om ruimte te maken of een distributie kiezen die dat tijdens de installatie kan doen.
  • Als je een systeem wilt gebruiken waarbij Secure Boot is geactiveerd, moet je erop letten dat de distributie daarmee overweg kan.
Ubuntu probeert ook met Secure Boot actief de benodigde drivers te installeren

Ubuntu helpt met drivers installeren, zelfs als Secure Boot actief is.

Zijn er goede (gratis) drivers beschikbaar?

Er kunnen problemen ontstaan met zeer nieuwe, zeer oude en zeer exo­tische componenten. Een korte zoektocht op internet (Linux driver product x) maakt je snel wijzer of ze onder Linux werken.

Bij hardware waarvoor geen (goede) opensourcedrivers bestaan, moet je erop letten of je eenvoudig propriëtaire drivers kunt integreren – oftewel software die niet als opensource beschouwd wordt.

  • Bij sommige distributies, zoals openSUSE, vraagt het installatieprogramma al of je repository’s met non-OSS-software wilt op­nemen.
  • Andere bieden de software aan na het installeren, bijvoorbeeld via het welkomstdialoogvenster of in het software­centrum.
  • Zelfs Debian – toch het bolwerk van de vrije software – biedt op zijn website links aan naar installatiemedia voor niet-vrije ­software.

Problemen met Nvidia-kaarten

Als je een grafische kaart van Nvidia gebruikt (historisch gezien een probleem) – kun je met Ubuntu, Linux Mint en Elementary OS makkelijk propriëtaire drivers krijgen.

De Secure Boot-functie kan soms problemen veroorzaken met propriëtaire drivers als hij niet-ondertekende drivers blokkeert. Distributies zoals Ubuntu en het daarop gebaseerde Linux Mint lossen dat probleem nog relatief goed op. Zelfs Fedora gaat daar vrij elegant mee om.

Linux driver Nvidia grafische kaart installeren

Sommige distributies zoals Linux Mint bieden zelf gratis (niet-opensource) drivers voor Nvidia grafische kaarten.

Werkt de Linux distributie met oude hardware?

Bij zeer oude computers is het van belang of de distributie ook nog 32-bit x86-architectuur ondersteunt:

  • Naast Debian bieden ook Linux Mint, openSUSE en MX Linux images voor een 32-bit installatie aan.

Onder Linux kan hardware die ooit ondersteund is, nog zeer lang draaien. De Linux-kernel laat hardware-ondersteuning meestal pas los als vrijwel niemand het nog gebruikt.

Als je juist gloednieuwe hardware gebruikt, heb je een kernel nodig die zo up-to-date mogelijk is en drivers ervoor bevat. Dan moet je distributies kiezen die vaak nieuwe kernels leveren (bijvoorbeeld met snelle updatecycli of speciale hardware-enablement-updates).

Hoe zit het met updates en updaten?

Hoe distributies hun updates beheren en uitrollen is een belangrijk verschil.

Wil je het liefst lange ondersteuning dan moet je letten op versies die als Long Term Support-versie verschijnen (LTS).

  • Bij Ubuntu worden de LTS-versies vijf jaar lang van (beveiligings)updates voorzien. Linux Mint en Debian kenmerken elke versie als LTS, waarmee ze ook (minimaal) vijf jaar ondersteuning bedoelen.

Op een bepaald moment moet je echter toch naar een nieuwere versie van een distributie overstappen. Dat werkt vaak vergelijkbaar met Windows en macOS.

Het andere uiterste zijn ‘rolling releases’ zoals Arch, Manjaro en de Tumbleweed-variant van openSUSE. Daarbij wordt alles – ook de kernel – voortdurend bijgewerkt. Dat betekent eerder problemen en incompatibiliteiten tijdens de normale update­cyclus, maar je wordt niet om de paar jaar met grote upgrades geconfronteerd die vrijwel alles overhoop halen.

Een ander voordeel van die rolling-release-sys­temen is dat verbeteringen aan de kernel en andere systeemcomponenten je zeer snel bereiken. Maar als je een systeem wilt dat in het algemeen minder onderhoud vereist, moet je ver weg blijven van rolling-releases.

De meeste distributies zitten tussen de uitersten van LTS- en rolling-release-versies in, en publiceren bijvoorbeeld halfjaarlijkse of jaarlijkse upgrades. Dat kan variabel gebeuren, zoals bij MX Linux, of op vaste tijdstippen, zoals bij Ubuntu.

Welke pakketten en software kun je gebruiken?

Software installeren gaat bij Linux-distributies normaliter via pakketbeheerders en niet via de softwareproducent. Distributies onderhouden uitgebreide databases van software­pakketten die je via die pakketbeheerders kunt krijgen. Wil je bijvoorbeeld de Firefox-browser installeren, dan gaat dat niet via Mozilla maar zoek je in de pakketdatabase van je distri­butie en gebruik je de pakketbeheerder voor het installeren.

Pakketformaten en -beheerders verdelen Linux-­distributies in verschillende families:

  • Debian en distri­buties die daar direct of indirect op gebaseerd zijn, zoals Ubuntu of Elementary OS, gebruiken het deb-­formaat en meestal de pakketbeheerder apt.
  • OpenSUSE en Fedora vertrouwen juist op rpm-pakketten, die oorspronkelijk afkomstig zijn van RedHat Linux. De pakketbeheerder van openSUSE heet zypper, die van Fedora heet dnf.
  • Arch en de daarop gebaseerde distributies gebruiken pacman-pakketten en de gelijknamige pakketbeheerder.

Steeds vaker hebben de desktopomgevingen grafische interfaces voor het installeren en beheren van pakketten die de onder­liggende verschillen onzichtbaar maken.

Daarnaast zijn er de pakketformaten Flatpak en Snap, die in principe werken met elke distributie. Maar niet alle distributies ondersteunen die van huis uit. Vaak zijn propriëtaire programma’s zoals Zoom, Spotify, Skype en VS Code beschikbaar zijn via de Flatpak-­database.

Gamers kunnen onder meer via Steam aan games komen, grotendeels ongeacht de distributie die je gebruikt.

Linux software installeren met Gnome Software

Via grafische interfaces zoals Gnome Software installeer je makkelijk programma’s, zonder zelf de pakketbeheerder te gebruiken.

De beste Linux distributie kiezen – en de beste desktop

De desktop-omgeving bepaalt het uiterlijk en bediening van de Linux-distributie en welke software meegeleverd wordt. Bekende desktops zijn bijvoorbeeld KDE Plasma en Gnome. Het kiezen van een desktop is een onderwerp op zich (zie c’t magazine 5/2022) en vooral een kwestie van persoonlijke voorkeuren:

  • Als te veel opties je storen en je weinig wilt aanpassen, kun je gerust voor Gnome gaan. Xfce heeft ook een relatief eenvoudig ontwerp, waarbij je de gebruikersinterface aan je wensen kunt aanpassen.
  • Een stapje flexibeler zijn Cinnamon, dat elegant en modern is, en MATE, dat een moderne retro­charme uitstraalt.
  • KDE Plasma biedt een ruime verscheidenheid aan instellingen, samen met de nodige eye-candy.

Distributies voegen aan hun desktopomgevingen vaak individuele accenten toe. Wil je per se een bepaalde desktopomgeving, kijk dan of de distributie die aanbiedt. Achteraf een andere toevoegen kan lastig zijn. Wil je bijvoorbeeld een Ubuntu-distributie met de KDE-desktop, kies dan meteen voor Kubuntu.

Twijfel je tussen verschillende distributies?

Als de installatiemethode, hardware-ondersteuning en andere kenmerken niet duidelijk naar één distributie wijzen, kun je ook kijken naar de organisaties achter de distributies:

  • gebruik en ondersteun je graag een vrij klein, sterk door een community gedragen project zoals Elementary OS of Linux Mint?
  • Of liever een zeer groot community­-project als Debian, waarvan de consistentie bijna spreekwoordelijk is en dat de basis vormt voor veel apparaten die met Linux werken?
  • Of vertrouw je liever op een distributie waar een groot bedrijf achter zit, zoals Ubuntu, openSUSE en Fedora?

Mocht je tegen problemen aanlopen en dan graag in de documentatie willen kijken, dan kun je je keuze laten bepalen door de (Nederlandstalige) hulp die een distributie aanbiedt. Manjaro, Ubuntu, MX Linux en Arch zijn dan goede keuzes.

De beste Linux distributie kiezen voor jou

Met geen van de genoemde distributies kun je echt een heel verkeerde keuze maken. Vergeleken met vroeger is Linux gebruiksvriendelijker geworden.

Geen van de distributies zal je zomaar een cryptische commandline voorschotelen in geval van problemen – met Arch Linux als uitzondering, waarbij de commandline bewust een centraal element is. Als je die liever vermijdt, is MX Linux een nadere blik waard, dat voor praktisch elke instelling een grafische gebruikersinterface heeft.

Kijk welk van de hierboven genoemde kenmerken je belangrijk vindt en welke Linux distributie het beste bij je wensen past. Alle genoemde distributies bieden ook een live-omgeving, zodat je ze op je gemak kunt uitproberen voordat je ze installeert. Als je dan merkt dat een distributie niet de juiste voor jou is, probeer je gewoon een andere:

(Deze informatie is afkomstig uit het artikel in c’t 5, 2022, pagina 46, van Sylvester Tremmel en Daniel Dupré)

Meer over Linux lees je in c't. Nieuwste uitgave: c't magazine 8-9/2022

Meer over

Software

Deel dit artikel

Lees ook

Harde schijven: welk model voor welk doel

Harde schijven zullen voorlopig nog wel onmisbaar blijven om grote hoeveelheden data op kwijt te kunnen. We bespreken welk model het meest geschikt is...

Wat is het gevaar van TikTok – ontdek hoe TikTok werkt

Ontdek meer over de gratis TikTok app, het verdienmodel en de risico's. Onderken het gevaar van TikTok en weet je wat je ermee kunt.

3 Praat mee
avatar
  Abonneer  
nieuwsteoudste
Laat het mij weten wanneer er
Patrick Op de Beeck
Lezer
Patrick Op de Beeck

Zorin is een zeer gebruiksvriendelijke distributie en staat sedert een half jaar ook op punt voor de Belgische en Nederlandse markt. Voordeel is dat je hier rechtstreeks met de makers contact kunt krijgen die zeer snel reageren. Alle voordelen van debian-compatible systemen zonder de nadelen ervan. Je betaald 50€ voor een versie met support. Vgl met SuSe en Red Hat.

oldwizzy
Lezer
oldwizzy

Gewoon OpenBSD nemen, dan ben je van HEEL VEEL gezeur af en kan je ALLES simuleren.
Let wel, dit is UNIX en voor slimmerikken en niet voor dommerikken.
Het draait dan ook op de OUDSTE hardware soorten tot de ALLER NIEUWSTE.

Wim Wilts
Lezer
Wim Wilts

Windowsfx is ook geschikt voor dommerikken 😉