Thunderbolt 3-behuizingen voor grafische kaarten getest

Daniel Dupré
0

Inhoudsopgave

Op ultraplatte notebooks kun je prima werken en surfen, maar zodra je ze grafisch een beetje uitdaagt, gaan ze al snel hikken en hakkelen. Is een externe grafische kaart via Thunderbolt aansluiten de oplossing? We testen negen externe behuizingen.

Met een grafische kaart die in een eigen behuizing zit, kun je je notebook voorzien van een stevige grafische kaart en hem omtoveren tot gaming machine. Bovendien kan zo’n eGPU ook gelijk fungeren als docking station. Wij hebben negen modellen in huis gehaald om te zien wat je ervan mag verwachten.

Het ideale notebook heeft een lange accuduur, een superscherp, kleurecht scherm en natuurlijk een hele hoop rekenkracht en grafische power. In realiteit worden de prestaties bepaald door drie factoren: prestaties, accuduur en gewicht. In c’t uitgave 4/2018 vind je behalve een koopadvies een vergelijkende test.

Van deze drie factoren is in de praktijk echter hooguit een combinatie van twee ervan mogelijk. Met een externe grafische kaart, oftewel eGPU (external Graphics Processing Unit), kun je 3D-prestaties toevoegen aan een systeem dat dit niet heeft.

Als je zo’n eGPU via Thunderbolt 3 aansluit, werkt deze wat de cpu betreft hetzelfde als een interne grafische kaart. Via de vier PCIe-lanes van de Thunderbolt-verbinding, stuurt de processor textures en rekenopdrachten naar de gpu.

Voor beelden, berekeningen en meer

De beelden die hij daaruit rendert, geeft de grafische kaart op zijn beurt dan weer door aan een aangesloten monitor of hij stuurt ze als DisplayPortsignaal via de TB3-kabel weer terug naar het notebook, waar ze dan op het scherm verschijnen.

Als je voor zo’n set-up kiest, dan kun je de hele dag onderweg zijn met een lichte, mobiele pc met een lange accuduur, die zodra je thuis bent verandert in een stevige gamebak. Een al wat ouder gaming notebook dat het allemaal niet meer kan bijbenen, kun je op deze manier weer nieuw grafisch leven inblazen.

Of als je op kantoor een via OpenCL of CUDA versnelde renderopdracht via de externe kaart laat uitrekenen, kun je vervolgens het voltooide project op je elegante notebook meenemen en aan klanten tonen. Een andere manier om zo’n kastje te gebruiken, waar je wellicht niet meteen aan zou denken, is als snelle opslaguitbreiding door er een NVMe-ssd in te plaatsen.

Je kunt eGPU-behuizingen krijgen waar al een kaart is ingebouwd of je koopt ze zonder kaart, zodat je zelf kunt uitkiezen wat je erin stopt. De lege behuizingen zijn verkrijgbaar van zo’n 200 tot 500 euro, modellen met grafische kaart zijn er vanaf 450 euro.

Thunder, thunder, thunderbolt

Thunderbolt 3 eGPU externe grafische kaart aansluiten kabel

Of je nu een laptop, NUC of all-in-one-pc hebt, om een externe grafische kaart te kunnen gebruiken moet er een Thunderbolt 3-poort op je systeem zitten. Die poort kun je herkennen aan het bliksemschicht-symbooltje.

Met name de duurdere notebooks van de afgelopen twee jaar hebben zo’n poort, plus enkele all-in-ones en sommige nieuwere Macs. De ovale aansluitingen lijken identiek te zijn aan USB-C-poorten, maar zijn toch echt anders. Afhankelijk van de leeftijd van het systeem is er misschien een firmware-update van de Thunderbolt-controller nodig en moet je wellicht een nieuwe driver downloaden.

Beide vind je bij Intel. De software moet ook een beetje meewerken, om te beginnen het besturingssysteem. Bij een pc met Windows 10 zit je goed. Ook heb je de nieuwste grafische drivers nodig met optimalisaties voor specifieke games en bugfixes. De rest regelt de Thunderbolt-firmware van de aangesloten apparaten. Informatie over het gebruik van eGPU’s met een Mac lees je in het kader hieronder.

Thunderbolt, Mac en externe grafische kaart

Sinds macOS versie 10.13.4 ondersteunen Macs officieel eGPU’s. De grafische kaarten die Apple ondersteunt zijn wel beperkt tot een reeks kaarten van AMD: de Radeon RX 470, RX 480, RX 570 en RX 580, en de RX Vega 56 en 64. Daarnaast ook enkele workstationkaarten: de Radeon Pro WX 7100 en WX 9100.

De eGPU’s kun je hot-pluggen en zijn daardoor direct te gebruiken. Je mag de kaart echter niet zomaar loskoppelen wanneer hij nog in gebruik is, je moet dit doen via een pictogram in de menubalk van macOS. Alle toepassingen worden dan afgesloten, maar je kunt geopende documenten nog wel opslaan.

In tegenstelling tot bij Windows kun je de beelden die van de eGPU afkomen alleen op een extern scherm weergeven, niet op het ingebouwde scherm van een iMac of MacBook Pro. Om er zeker van te zijn dat een programma door de externe grafische kaart wordt versneld, kun je het beste de externe monitor als primair beeldscherm instellen, het programmavenster daar naartoe slepen en het gewenste 3D-programma op dat scherm uitvoeren.

Bij programma’s als Luxmark en Blender die als pure OpenCL-versneller werken, hoeft er geen display op de eGPU aangesloten te zitten. Bij 3D-toepassingen zit het anders in elkaar. De winst aan 3D-rekenkracht is onder macOS kleiner dan onder Windows. Mogelijke oorzaken zijn hierbij dat maar weinig games native voor de Mac zijn ontwikkeld. De meeste zijn geport naar macOS.

Bovendien gebruiken maar weinig 3D-toepassingen Apples 3D-API Metal, maar gebruiken ze het in macOS verouderde OpenGL. Bovendien lijkt er een groter verlies aan grafische prestaties op te treden tijdens het transport over Thunderbolt. Dat maakt de duurdere AMD Vega-kaarten onaantrekkelijk vergeleken met de RX 500-serie.

Beetje knutselen

Apple biedt geen mogelijkheden om Nvidia-kaarten te gebruiken. Als je dat toch wilt doen, moet je zelf wat handwerk verrichten met een script uit de fancommunity. Allereerst moet je op zoek naar de goed verstopte driver van Apple. Je kunt hem vinden op de driverspagina van Nvidia, als je via het pull-downmenu op ‘product type: quadro’, ‘product series: Quadro series’, ‘Product: Quadro K5000 for Mac’ en ‘Operating system: Show all Operating systems -> macOS 10.13.x’ filtert.

Hierbij staat de ‘x’ voor de geïnstalleerde versie van macOS. Let wel goed op, want de CUDA-driver alleen is niet genoeg! Bovendien moet je na elke update van macOS de gpu-driver bijwerken. Aansluitend moet je via een script ook de ondersteuning voor Nvidia eGPU’s na-installeren. Dit, en de volledige handleiding, staat op www.egpu.io. Omdat je hiervoor eerst de System Integrity Protection, de beschermfunctie van macOS, tijdelijk moet uitschakelen, is hier wel enig vertrouwen voor nodig.

Verschillen tussen behuizingen

In de basis verschillen de eGPU-behuizingen nauwelijks: binnenin zit een printplaat met een PCIe-3.0-poort die als een x16-poort is uitgevoerd, maar slechts vier lanes heeft. Enkele ventilators in de behuizing zorgen voor de luchtaanvoer en een PCIe-voedingskabel voor de nodige energie.

De eerste verschillen worden nu duidelijk: de Zotac Amp Box Mini heeft alleen een voedingskabel met zes polen, wat maar genoeg is voor een GeForce GTX 1060. De meeste andere hebben twee stekkers met acht polen, waardoor ze geschikt zijn voor zwaardere grafische kaarten tot aan een GeForce TX 1080 Ti – als de netvoeding daar tenminste genoeg stroom voor levert.

Thunderbolt externe grafisch kaart eGPU aansluiten

Een blik aan de binnenkant van een eGPU-behuizing: de grafische kaart stop je in de PCIe-poort en er zijn stroomkabels voor als een kaart extra stroom nodig heeft.

De voeding zit bij de meeste behuizingen ingebouwd, alleen de Asus, de Sonnet Puck en de Zotac hebben een externe voeding. Via USB Power Delivery kan ook een aangesloten notebook van stroom worden voorzien en opgeladen, waarbij aan het ene eind van het spectrum de Sonnet eGFX Breakaway Box 15 watt levert en aan de andere kant de Gigabyte tot maar liefst 100 watt kan leveren.

Welke grafische kaart past?

De behuizingen moeten ook ruimte kunnen bieden aan heel lange of brede grafische kaarten. In de meeste behuizingen passen kaarten met een lengte van maximaal 30 cm, alleen bij de modellen van Gigabyte en Zotac mag de kaart maximaal 17 cm lang zijn.

De grafische kaart in de Puck van Sonnet kan niet worden vervangen. Sonnet richt zich uitsluitend op de kerntaak om een grafische kaart te huisvesten. De andere apparaten hebben ook usb-aansluitingen en sommige hebben zelfs een gigabit-ethernetaansluiting.

Behuizing eGPU aansluiten

In het dagelijkse gebruik werken de eGPU-behuizingen zoals je het je voorstelt: inpluggen, even wachten, klaar. De eerste keer dat je een behuizing aansluit, moet je wel even wat doen. Afhankelijk van de BIOS-instellingen van de fabrikant verschijnt er een pop-up waarin je het Thunderbolt-apparaat als betrouwbaar moet kenmerken.

Als de pop-up niet verschijnt, klik dan met de rechtermuistoets op het Thunderbolt-symbool op de Taakbalk. Daarmee opent vervolgens hetzelfde venster. Daarmee kun je instellen of je het Thunderbolt-apparaat voortaan altijd vertrouwt, dat dit telkens weer opnieuw gevraagd moet worden of dat het apparaat permanent moet worden geblokkeerd. In dit venster kun je de eGPU ook loskoppelen. Dat is niet noodzakelijk, maar wel de netste oplossing, want de driver waarschuwt je dan indien er nog een bepaalde applicatie actief is op de externe grafische kaart.

De drivers voor de grafische kaart bieden extra informatie wanneer zij een eGPU vinden. Ze geven zowel bij AMD als Nvidia aan welke programma’s op een bepaald moment de grafische kaart benaderen.

Externe GPU of geïntegreerde GPU?

Thunderbolt 3 eGPU externe grafische kaart interne GPUIndien het systeem meerdere gpu’s van Nvidia gebruikt, bijvoorbeeld in het geval van een gaming-notebook waar een eGPU aan hangt, dan besluit de driver zelf aan welke grafische processor hij de opdracht toewijst. Er traden wel enkele tegenstrijdigheden op die mogelijkerwijs aan onze testopstelling toe te schrijven zijn.

Het lukte ons bijvoorbeeld niet om een scherm aangesloten op een eGPU met Nvidia-kaart als enige display te gebruiken, als dit verbonden was met een Intel NUC of een moederbord met Thunderbolt-3-aansluiting.

De monitor bleef zwart, want blijkbaar wilde de NUC alleen booten als hij direct met het scherm verbonden was. Met een AMD Radeon lukte dit op zich wel, maar dan waren de drivers af en toe van mening dat er ook nog een vga-scherm was aangesloten, waardoor sommige vensters in het niets verdwenen.

Energieverbruik met eGPU

De grotere behuizingen bieden genoeg ruimte voor grafische zwaargewichten zoals de Radeon RX Vega 64 en de GeForce GTX 1080 Ti, maar op een gegeven moment bereik je een punt waar de prestatiewinst niet meer in verhouding staat met de hoge kosten.

Er zijn namelijk twee factoren die een eGPU kunnen afremmen. Enerzijds kan de verbinding tussen de pc en de grafische kaart een bottleneck vormen. Nominaal kan Thunderbolt 3 gegevens verplaatsen met een maximale snelheid van 40 Gb/s in beide richtingen.

De grafische kaart krijgt echter geen exclusieve toegang tot de volledige bandbreedte. Een deel daarvan is gereserveerd voor DisplayPort-signalen die ook via de TB3-kabel lopen, ook als er een dedicated grafische kaart wordt gebruikt.

Aangezien de gpu via PCIe 3.0 x4 aangesloten is, blijft er van de theoretische 4 GB/s in de praktijk ongeveer 2,8 GB/s over. Dit beeld werd bevestigd in een test met de Corsair NX500 en Samsung ssd 970 Pro NVMe-ssd’s (zie c’t 6/2018, pagina 23).

Beide werden bij het lezen afgeremd door de Thunderbolt-limiet (maximaal 4 PCIe-lanes) van 2,8 GB/s. Hoeveel 3D-prestatie er verloren ging, konden we achterhalen door de grafische kaarten van AMD en Nvidia in het PEG-slot te stoppen van het Asus Z170 Premium moederbord en dit aan een aantal gaming-benchmarks te onderwerpen.

Aansluitend hebben we de metingen herhaald met dezelfde kaarten in een eGPU-behuizing met TB3-verbinding. We hebben die tests gedaan met een Intel Core i5-6600 quadcore cpu. Uit onze tests bleek daarbij dat de game-engine in hoge mate bepalend is voor het resultaat.


Geteste Thunderbolt 3-behuizingen

Akitio Node ProAkitio Node Pro eGPU Thunderbolt externe behuizing

De eenvoudige metalen behuizing van de Node Pro houdt het midden tussen een pc-toren en een ouderwetse gereedschapskoffer waar het handvat uit de deksel steekt. De hoogwaardige afwerking verzacht in ieder geval de hoge prijs.

Onder de deksel, die zich snel en zonder verdere hulpmiddelen laat verwijderen, heerst eenvoud: geen hippe lichtshow, maar meer metaalplaten. Het monteren van de grafische kaart gaat in de praktijk snel en makkelijk. De behuizing heeft geen usb-poorten, maar aan de tweede Thunderbolt 3-poort van de Node Pro kun je meerdere Thunderbolt-apparaten in serie koppelen.

De DisplayPort-uitgang kan een 4K-display met een framerate van 60 Hz aansturen – mits het notebook volgens de specificaties werkt. Als je het apparaat niet via de voeding uitschakelt, verbruikt de Node Pro ook zonder met het notebook verbonden te zijn nog 6,5 watt.

+ eenvoudige montage

– hoog stand-by energieverbruik

– zeer luid

Asus XG Station Pro

Asus XG Station Pro eGPU Thunderbolt externe behuizingDe ingetogen vormgeving van de metalen behuizing is het resultaat van de samenwerking met InWin. Via de zijwand zijn RGB-leds zichtbaar die met Aura Sync kunnen worden aangestuurd. Door de stevige zijwanden komt de XG Station Pro robuuster over dan de meeste andere behuizingen.

De afneembare zijpanelen maken het monteren van de grafische kaart makkelijker. De meegeleverde Thunderbolt 3-kabel is maar liefst anderhalve meter lang, wat veel vrijheid biedt. Aan de USB-C-poort kun je je randapparatuur met 10 Gb/s aansluiten via USB 3.1 Gen 2.

Omdat dit de enige poort is, is de XG Station Pro niet geschikt als dockingstation, tenzij je hem combineert met een USB-C-hub – met weer een extra apparaat dat ruimte inneemt. Idle was de XG Station Pro niet te horen omdat hij de grote ventilators dan uitzet. Onder belasting ruist hij heel zachtjes met maar 0,7 sone. Daarmee was dit het stilste apparaat van de test.

+ zeer goede afwerking

+  zeer stil

– één aansluiting voor randapparatuur

Gigabyte Aorus GTX 1070 Gaming BoxGigabyte Aorus GTX 1070 Gaming Box eGPU Thunderbolt externe behuizing

De kleine Gigabyte-box zou door kunnen gaan voor een externe harde schijf of een klein elektrisch kacheltje, tot het moment dat je hem inschakelt. Dan gaan de beide ventilators draaien en lichten de RGB-ledjes op.

Als je notebook overweg kan met USB PD 3.0, dan gaat er maximaal 100 watt vanuit de behuizing naar het notebook. Een van de vier usb-aansluitingen aan de achterzijde dient alleen voor het opladen van tablets en smartphones via Quick Charge 3.0.

Via alternatieve firmware stijgt de bandbreedte tussen eGPU en pc, maar dat gaat dan wel ten koste van de overdrachtssnelheid via usb. De Gigabyte-behuizing verbruikte onnodig veel energie wanneer het notebook idle was of uitgeschakeld. Ondanks de prijs van rond de 650 euro is de Gaming Box inclusief GTX 1070 hét koopje in deze test. Een variant met een GTX 1080 kost 250 euro meer.

+ goedkope combinatie

+ compact

–  hoog stand-by energieverbruik

HP Omen Accelerator

HP Omen Accelerator eGPU Thunderbolt externe behuizingNiet alleen het rood oplichtende Omen-logo op de voorzijde van HP’s grote, mat-donkere Thunderboltbox springt in het oog.

Het feit dat de rechthoekige doos op z’n spitse kant staat is ook een echte blikvanger. Het roodverlichte binnenwerk van de behuizing is niet alleen ruim bemeten, maar er zit ook nog een 2,5″ drive-bay in.

Bij de test haalden we met een ssd een schrijfsnelheid van 440 MB/s. Achterop het apparaat zitten een Gigabit-ethernet aansluiting, vier USB-3.0-poorten en een USBC- poort met SuperSpeed (5Gb/s).

Dankzij de uitgebreide uitrusting is de Omen Accelerator geschikt om als veelzijdig dockingstation te gebruiken. De koeling is echter matig. Er komt maar weinig lucht door de zijwanden, waardoor de luchtstroom door het apparaat wat zwak is. De compacte Gigabyte GeForce GTX 1070 warmt op tot 82° C, ondanks de hoge ventilatortoeren. Daardoor kon de kaart niet zijn top kloksnelheidboost bereiken.

+ veel aansluitmogelijkheden

– neemt veel ruimte in beslag

– slechte koeling

PowerColor Gaming Station, Razer Core V2, Sonnet eGFX Breakaway Box, Sonnet eGFX Breakaway Puck Radeon RX 570, Zotac Amp Box Mini

Meer details over de overige 5 externe behuizingen en een uitgebreidere tabel met specificaties en testresultaten vind je in c’t magazine 7-8/2018. 

Shoplinks, uitvoeringen en winkelprijzen

Akitio Node Pro, circa 490 euro

Asus XG Station Pro, circa 400 euro

Gigabyte Aorus GTX 1070 Gaming Box, circa 700 euro / GTX 1080 uitvoering circa 810 euro

HP Omen Accelerator, circa 450 euro

PowerColor Gaming Station, circa 350 euro

Razer Core V2, circa 520 euro

Sonnet eGFX Breakaway Box 350W, circa 280 euro / 550W-uitvoering circa 340 euro / 650W-uitvoering circa 475 euro

Sonnet eGFX Breakaway Puck Radeon RX 570, circa 740 euro / RX560-uitvoering circa 460 euro

Zotac Amp Box Mini, circa 350 euro


Full HD via Thunderbolt?

Bij Assassin’s Creed: Origins draaiden de kaarten via Thunderbolt 3 op 66 procent van hun volle vermogen (Full HD, detailinstellingen op hoog). Bij Deus Ex: Mankind Divided (Full HD, detailinstellingen op zeer hoog) was het resultaat gemengder.

Hoe krachtiger de grafische kaart was, des te meer deze aan prestaties inboette. Met name AMD werd hierdoor getroffen: bij een Radeon RX 570 daalde de framerate naar 33 fps, waardoor het spel bijna onspeelbaar werd.

Dit gebeurde zelfs bij een Radeon RX Vega 56. Dat komt neer op maar 38 procent van de maximale 3D-prestaties. De Nvidia GeForce GTX 1060 en hoger haalden daarentegen framerates tussen 53 en 56 fps.

Door deze resultaten denk je in eerste instantie dat zo’n eGPU weinig zinvol is. Anderzijds zou je deze games zonder een externe videokaart helemaal niet op een notebook kunnen spelen, al helemaal niet op de hoogste detailinstellingen.

Overigens maakte het bij de notebooks nauwelijks uit of het beeld op een apart scherm werd weergegeven of op het scherm van het notebook. Hoewel in dit laatste geval de gegevens een retourreis maken van de cpu naar de externe kaart en dan weer terug naar het interne scherm, maakte dat bij onze metingen in Full HD maar een tot twee fps uit.

Een andere mogelijke afremmende factor is de processor. Bij veel games halen de grafische kaarten pas alles eruit wat erin zit in combinatie met een quadcoreprocessor. Sommige games starten niet eens als ze geen vier fysieke kernen vinden – waarbij hyperthreading dan helaas niet meetelt.

Het goede nieuws is dat pure GPGPU-berekeningen zich niets aantrekken van de koppeling of de cpu. LuxRender, Blender en vergelijkbare benchmarks profiteren dus zonder meer van een krachtigere gpu, waarmee je een aangesloten notebook dus ook prima kunt omtoveren tot een OpenCL-versneld werkpaard.

Geluidsniveau en energieverbruik

eGPU Thunderbolt koeling ventilator geluidsniveau grafische kaart.Uiteraard wil je dat een behuizing die ergens vlak bij je op het bureau staat, zo stil mogelijk is. Op z’n minst wanneer de grafische kaart even niets te doen heeft. De meeste fabrikanten lijkt dit echter niet zo te interesseren: de ventilators van de meeste behuizingen staan met 1 sone voor zich uit zoemen, ook als ze niets aan het doen zijn.

Bij belasting bleven alleen de Asus, PowerColor, HP en de Sonnet Puck in de buurt van 1 sone. De rest gaat flink te keer, met pieken tot 3,7 sone. Je zou ook weinig opschieten met een eGPU-behuizing die stil blijft, terwijl de grafische kaart die er in zit te heet wordt waardoor hij zichzelf afremt om koel te blijven.

Dit was het geval bij de HP Omen Accelerator. Anderzijds wil het nog niet zeggen dat een behuizing die veel herrie maakt, ook automatisch goed koelt, zoals bij de Zotac-box bleek.

Deze hadden we anders dan bij de overige behuizingen voorzien van een Zotac GeForce GTX 1060 Mini. Onder voortdurende zware belasting bereikte deze zijn thermische grenzen, terwijl hij ook een flinke bak herrie produceerde. De kaart kon uiteindelijk niet eens zijn hoogste kloksnelheid-boost behalen.

Niet zuinig in idle

Het energieverbruik bij volle belasting zat bij alle behuizingen – met dezelfde kaart – ongeveer op hetzelfde niveau. Idle waren er alweer verschillen.

Ook terwijl het gekoppelde notebook idle draaide of op stand-by stond, verbruikten de apparaten van Akitio, Gigabyte en PowerColor nog tussen de 6,5 en bijna 10 watt. De Akitio Node Pro slurpte zelfs onverstoord door wanneer er helemaal geen Thunderbolt-verbinding was.

Het voordeel is wel weer dat je bij de Akitio en PowerColor de voeding met een schakelaar uit kunt zetten en daarmee tot zuinigheid kunt dwingen.

Conclusie

Externe grafische behuizingen richten zich op een specifieke doelgroep. Ze bieden mogelijkheden die zonder externe versterking niet te realiseren zijn. In de praktijk werken eGPU’s verrassend makkelijk.

Als je ze niet continu in- en uitplugt en tussendoor ook nog eens van grafische kaart wisselt, heb je er weinig problemen mee. Een notebook met lage prestaties krijg je ook met een eGPU niet op een high-end niveau. Maar met de juiste grafische kaart draaien games in Full HD op een hoog detailniveau soepel, mits de processor ook enigszins presteert.

Ze munten uit als GPGPU-versneller; dan is de relatief trage transferrate van Thunderbolt 3 ten opzicht van met PCIe 3.0 x16 geen hindernis.

Als je op zoek bent naar meer 3D-prestaties, kun je een gaming-notebook overwegen. Goede aanbiedingen met quadcore-cpu’s en een GeForce GT 1050 zijn er voor rond de 1100 euro, modellen met een GeForce GTX 1060 vanaf 1600 euro. Of je gaat voor een gewoon notebook en een aparte gaming-pc, zoals een van onze bouwvoorstellen. Uiteindelijk kom je dan op hetzelfde bedrag uit.

Als pure grafische uitbreiding slaat de Asus XG Station Pro het beste figuur. Hij neemt relatief weinig ruimte in beslag op je bureau. Gigabyte biedt het gunstigste pakket: voor 650 euro inclusief grafische kaart is de AORUS GTX 1070 Gaming Box een koopje. Alleen is hij niet stil te krijgen, ook idle niet. Dankzij de usb-poorten kun je hem ook gebruiken als dockingstation voor desktopgebruik. De PowerColor Gaming Station met ethernetpoort doet dit ook en blijft relatief stil. Als je hem niet gebruikt, kun hem wel beter uitzetten, anders blijft hij continu flink energie verbruiken.

(Benjamin Kraft, Daniel Dupré, c’t magazine 7-8/2018)

Een uitgebreidere tabel inclusief testresultaten vind je in c’t magazine 7-8/2018

Deel dit artikel

Lees ook

Lego Hidden Side: speelgoed met extra dimensie

De bouwsets uit de Hidden Side-serie van Lego moeten het speelgoed naar een andere dimensie voeren. Dat is echter niet helemaal geslaagd.

Videobellen met Whereby, gratis en zonder accounts – korte review

Videobellen kan met allerlei sites en apps. We bekijken kort de dienst Whereby, waarmee je gratis videobellen kunt. Alleen degene die een meeting orga...

0 Praat mee
avatar
  Abonneer  
Laat het mij weten wanneer er