Test – Mini-pc met krachtige processors van AMD en Intel

Marco den Teuling
0

Inhoudsopgave

    Inleiding

    Mediacenter-pc’s en thuiswerk-pc’s moeten het liefst zo klein, energiezuinig en stil mogelijk zijn. Vier modellen met een AMD Ryzen- of Intel Core Pro-processor laten in de test zien dat ook bij mini-pc’s extra’s zoals een 2,5Gbit-netwerkpoort en vier 4K-monitoraansluitingen mogelijk zijn.

    Marco den Teuling

    Niet iedereen kan een kant-en-klare pc van de IT-afdeling van het bedrijf in zijn thuiskantoor gebruiken of wil zijn woonkamer ontsieren met een metalen behuizing ter grootte van een nachtkastje. Mini-pc’s zijn daarom populair voor een thuiskantoor.

    mini pc test

    De huidige modellen met een krachtige Ryzen 4000- of Intel Core i-10000-processor en snelle ssd kunnen alles aan wat je in een typisch thuiskantoor nodig hebt. Aangezien ze hardwarecomponenten uit de laptopsector gebruiken, werken ze zuinig. Slechts enkele modellen zijn echter geschikt voor als je op zoek bent naar een computer die ­permanent volledig belast kan worden. De kleine computers hebben snelle wifi- en bekabelde netwerkinterfaces tot 2,5 Gbit/s en verdwijnen des­gewenst achter een high-res kantoormonitor of de 4K-televisie op een VESA-bevestiging. Daar aangesloten, en uitgerust met extra ssd of harde schijf, kunnen ze ook de rol van mediacenter vervullen. Dankzij hun hardwaredecoders voor moderne streamingformaten zoals H.265/HEVC doen ze dat efficiënt en stil.

    De modellen

    We hebben vier van die mini-pc’s getest. Die moesten ten minste vier fysieke cpu-kernen hebben en hyperthreading/SMT, en ze moeten 4K-schermen kunnen aansturen met een ergonomische 60 hertz. We verwachten ook up-to-date wifiondersteuning en snelle usb-interfaces met ten minste 5 Gbit/s, inclusief type-C.

    Er zitten twee modellen van Asrock in de test: de platte Mars 4500U met een extra VGA-uitgang en de iets grotere 4X4 BOX met een snellere octacore processor. De 4X4 BOX stuurt tot vier 4K-schermen aan en heeft een snelle 2,5Gbit/s-ethernetpoort ­(NBase-T). Daarnaast hebben we de stamvader van de mini-pc’s, Intels net een halve liter grote NUC van inmiddels de tiende generatie, en de recente ZBox CI642 Nano van Zotac meegenomen. Die laatste is in tegenstelling tot de andere geteste mini-pc’s ventilatorloos en wordt dus geruisloos gekoeld. De Giga­byte Brix 4000 (GBBRR7-4800) en de MSI Cubi 5 hadden we ook graag meegenomen in deze test, maar die waren op het moment van testen nog niet beschikbaar.

    Barebones

    Alle vier de apparaten zijn zogenaamde barebones. Het moederbord met vastgesoldeerde processor, de behuizing en de externe voeding zijn daarbij inbegrepen, en behalve bij de NUC krijg je ook een geschikte VESA-bevestiging.


    Blijf op de hoogte van de nieuwste informatie en tips!
    Schrijf je in voor de nieuwsbrief:


    Geheugen

    Het geheugen en een ssd (of eventueel een 2,5-inch harde schijf) voor het besturingssysteem en de bestanden moet je dan zelf nog aanschaffen. Alle vier de mini’s gebruiken maximaal twee modules DDR4-RAM in het kleine SO-DIMM-formaat. Dat is genoeg om plek te bieden aan maximaal 64 GB. Als je daar de hoogste prestaties uit wilt persen, heb je DDR4-3200-geheugenmodules nodig voor een AMD Ryzen 4000-systeem, terwijl Intel zijn processors heeft ontworpen voor het 2666-snelheidsniveau. De prijzen voor beide snelheden verschillen echter nauwelijks.

    SSD

    De ssd moet het M.2-formaat hebben, met een lengte van 80 millimeter (2280), omdat niet alle ­mini’s ruimte hebben voor een 2,5”-schijf.
    Als je geen permanente werkplek wilt of kunt inrichten, kun je als alternatief uit de voeten met een (zakelijke) laptop. Daarmee krijg je voor een hogere prijs een compleet systeem, inclusief de benodigde invoerapparaten en een beeldscherm. Als je niet meteen een mini-pc nodig hebt voor je thuiskantoor, kun je op dit moment het beste eigenlijk een paar maanden wachten voor je er een koopt, want de volgende generatie met nog krachtigere ­Ryzen 5000G- en Core i-11000-processors is al onder­weg.

    Processor

    Twee van de geteste minicomputers hebben een Ryzen 4000-processor met geïntegreerde grafische Radeon-processor, de twee andere een Intel Core i5-10000. De eerste hebben zes tot acht cores, de tweede vier. Ze hebben allemaal simultane multi­threading, waardoor het besturingssysteem in de overtuiging is dat er virtuele cores zijn en zo meer prestaties uit de processor kan persen. Bij Intel heet die technologie al sinds de Pentium 4 hyperthreading.

    Wat prestaties betreft slaan deze vier mini’s geen erg grote deuk in een pakje boter in vergelijking met high-end pc’s, maar ze hebben meer dan voldoende power voor normale kantoortaken. Ze verbruiken ook aanzienlijk minder energie dan volwaardige desktopsystemen en zijn erg zuinig en stil, vooral in rusttoestand.

    energieverbruik en geluid

    Mini-pc’s – Energieverbruik en geluidsniveau

    Asrock 4X4 BOX-4800U

    Asrock 4X4 BOX-4800U

    Het kleine kastje van Asrock beslaat qua grondoppervlak net iets minder ruimte dan Intels NUC, maar is beduidend hoger dan de geteste plattere NUC-variant vanwege de 2,5-inch bay bovenin. Aan de achterkant van de 4X4 BOX bevinden zich twee RJ45-aansluitingen, waarvan er één met een geschikt extern netwerkapparaat communiceert met snelheden tot 2,5 Gbit/s. In de praktijk zagen we snelheden van circa 295 MB/s. Dat is bijvoorbeeld praktisch voor een snelle verbinding met de NAS thuis, maar zal vaak sneller zijn dan je internet­toegang.

    Aan de achterkant bevinden zich ook twee aansluitingen voor beeldschermen in de vorm van een HDMI- en DisplayPort-poort, evenals twee USB-2.0-poorten voor toetsenbord en muis.

    De drie usb-poorten aan de voorkant werken allemaal in de snelle modus met 10 Gbit/s en sturen dus een hele gigabyte per seconde naar een voldoende snelle ssd. De twee type-­C-aansluitingen ondersteunen ook DisplayPort-signalen, zodat de 4X4 BOX vier 4K-monitoren kan aansturen met een ergonomische 60 hertz.

    Het wifi is niet zo goed: op de 2,4GHz-band ondervonden we frequente onderbrekingen van de verbinding op 20 meter afstand en de 4X4 BOX was ook belabberd op korte afstand. Daarentegen lagen de wifisnelheden op de moderne 5GHz-band netjes in de middenmoot.

    De Ryzen-7-4800U met zijn acht kernen is niet alleen op papier de snelste processor in deze test, maar hij werkt ook bij continue volledige belasting met bijna 2,8 GHz op alle kernen. Daarbij verbruikt hij 48 watt aan energie. De 4X4 BOX produceert een bevredigend overall geluidsniveau van 1,4 sone en is daarmee wat stiller dan de Asrock Mars en de NUC van Intel.

    Pluspunten

    • snel bedraad netwerk
    • ondersteunt vier 4K-displays

    Minpunten

    • slechte wifi op 2,4GHz-band

    neem een kijkje bij asrock

    Asrock Mars 4500U

    Asrock Mars 4500U

    Deze mini-pc heeft een elegantere uitstraling op het bureau dan de andere modellen in deze test. Toch hebben de ontwerpers van Asrock nog inbouwruimte gecreëerd voor een 2,5-inch schijf, waarbij de SATA- en voedingsconnectors geen kabels zijn, maar een vaste header. Om bij het M.2-slot te ­komen, moet je echter eerst het moederbord verwijderen.

    Het koelsysteem had wel wat meer ruimte kunnen gebruiken, want de Mars maakt een onaangenaam hoogfrequent geluid van 2,6 sone bij volle belasting. Ook stationair is hij zachtjes hoorbaar.

    De energiebesparende versie van de Ryzen-hexacore is altijd nog iets sneller dan de Intel-quadcore in de Zotac ZBox, ondanks dat hij een strakker TDP-korset heeft, maar het verschil is niet merkbaar bij kantoorgebruik. Op het vlak van grafische prestaties is de kloof met de 4X4 BOX kleiner en ligt de Mars alsnog mijlen voor op de mini-pc’s met een Intel-­processor.

    Met een opstarttijd van slechts 11 seconden tot het inlogscherm van Windows is de Mars de snelste in het huidige testveld. Het is de enige mini-pc met een analoge VGA-­uitgang, maar hij kan verder alleen een enkele monitor via HDMI aansturen. Waarom Asrock de hoofdtelefoon- en microfoon­aansluitingen aan de achterkant heeft geplaatst, is onbegrijpelijk.

    De wifiprestaties zijn oké voor een single-stream apparaat. De usb-overdrachtssnelheden van een schamele 417 MB/s blijven zelfs achter bij de gebruikelijke USB 3.0-snelheid, maar zijn nog steeds ruim voldoende voor gewone usb-sticks. De aan de voorzijde goed toegankelijke SDXC-kaartlezer is snel met 86 MB/s, en er is in elk geval geen gebrek aan poorten met de vijf usb-poorten aan de voorkant. Twee daarvan zijn echter trage USB-2.0-exemplaren.

    Pluspunten

    • leuk design, inclusief standaard

    Minpunten

    • luid bij volle belasting
    • usb geen 10 Gbit/s

    amazon.nl

    Testen - benchmarksuite BAPCo SYSmark 25

    Bij het testen van deze mini-pc’s hebben we ons geconcentreerd op de systeemprestaties met de benchmarksuite BAPCo SYSmark 25. Naast een algemene score wordt daarin ook de geschiktheid voor kantoor- en creatieve toepassingen aange­geven in de vorm van scores voor productiviteit en creativiteit. Die scores worden bepaald op basis van de uitvoeringstijd van echte praktijktaken met popu­laire programma’s zoals Microsoft Office 2019 en de Adobe CC-suite (zie de link op de laatste pagina van dit artikel voor details).

    Resultaten

    Alle vier de geteste mini-pc’s versloegen het BAPCo-referentiesysteem (een Lenovo Think­Centre M720q als typische, compacte kantoor­computer) met scores variërend van 1054 tot 1183 SYSMark-punten. De Asrock 4X4 BOX en de Intel NUC hebben een grotere voorsprong van meer dan 20 procent bij de creativiteitsscore, die ook meer profiteert van multithreading.

    De platte Mars van Asrock en de stille ZBox van Zotac verliezen daar wat terrein omdat hun strengere TDP-limiet de kloksnelheden van de processors beperkt.

    Reactiesnelheid

    Alle apparaten blijven echter achter bij het refe­rentiesysteem wat betreft reactiesnelheid (responsiveness), maar dat valt in de praktijk niet op. Dankzij de ssd voelen ze in het dagelijks gebruik net zo snel aan als onze bouwvoorstellen. Of de achterstand van zo’n 15 tot 22 procent op dat punt te wijten zouden kunnen zijn aan mogelijke BIOS- en ­besturingssysteempatches tegen side-channel attacks is niet duidelijk aangetoond.

    opstarttijd en prestaties

    opstarttijd en prestaties

    Doorlezen is gratis, maar eerst even dit:

    Dit artikel is met grote zorg samengesteld door de redactie van c’t magazine – het meest toonaangevende computertijdschrift van Nederland en België. Met zeer uitgebreide tests en praktische workshops biedt c’t de diepgang die je nergens online vindt.

    Bekijk de abonnementen   Lees eerst verder

    Intel NUC10i5

    Intel NUC10i5

    Met een volume van niet meer dan zo’n halve liter is de Intel NUC nog steeds een van de kleinste mini-pc’s – met toch moderne componenten. De prestaties zijn ruim voldoende voor kantoorgebruik, maar hij blijft duidelijk achter bij de AMD ­Ryzen 4000, vooral wat betreft multithreading-prestaties. De geïntegreerde graphics geven 2D en videocontent zonder problemen weer, maar worden overvraagd bij fraai uitziende spellen.

    De NUC werkt echter sneller dan de ZBox van Zotac omdat Intel de processor veel meer energie laat verbruiken en het een echte energievreter onder de mini-pc’s wordt, vooral tijdens de kortdurende turbofase. Dat komt ook tot uiting bij de geluidsmeting onder volle belasting. Met 2.1 sone is de NUC beduidend luider dan de sterkere 4X4 BOX van Asrock. Als de geïntegreerde grafische kaart ook een beroep op de voeding doet, blijft de NUC iets stiller omdat de turboniveaus dan vanaf het begin meer worden ingeperkt.

    De NUC is daarentegen een uitblinker in de ruststand. Een energieverbruik van net geen 4 watt en een onhoorbare koeling nadat het vervelend lange opstartproces van 23 seconden is voltooid, verdienen alle lof. De poorten aan de voorkant zijn nogal minimalistisch met één USB type-A- en C-aansluiting en de TRSS combo-aansluiting voor headsets.

    De SDXC-kaart­lezer aan de rechterkant is aangenaam snel met meer dan 90 MB/s. Aan de achterkant zitten naast de RJ45-netwerkpoort en HDMI-2.0-uitgang nog twee usb-poorten die, net als de poorten aan de voorkant, tot 1 GB/s overdragen. De flexibele Thunderbolt-poort aan de achterkant kan ook DisplayPort-signalen uitvoeren en een tweede 4K-beeldscherm aansturen met 60 Hz. De wifimodule met Wi-Fi 6 schittert met een zeer hoge overdrachtssnelheid, vooral op de 5 GHz-band.

    Pluspunten

    • snel wifi
    • spaarzaam in rust

    Minpunten

    • luid bij volle belasting

    amazon.nl

    Zotac Mini PC ZBox CI642 Nano

    Zotac Mini PC ZBox CI642 Nano

    Net als de eerdere ZBox-modellen van Zotac is de CI642 Nano iets groter dan de meeste mini-pc’s en maakt hij aan de buiten­kant de indruk van een goedkope plastic brood­trommel. Maar van binnen zit het wel goed.

    Zotac gebruikt hetzelfde Core i5-model als Intels NUC, maar legt die strakkere limieten op qua energieverbruik om hem passief te kunnen koelen. De piekprestaties op korte termijn en het continue energieverbruik komen qua hoogte niet in de buurt van de NUC10. Het is zelfs de zuinigste mini in deze test bij continue belasting.

    De ventilatorloze ZBox blijft volledig stil als je een ssd inbouwt. Overigens moet die ssd in de ZBox van het type 2,5-inch zijn. Het korte M.2-slot voor de wifimodule is namelijk de enige inbouwmogelijkheid met deze modernere optie.

    De prestaties zijn meetbaar lager dan die van de verder vergelijkbare NUC, maar het verschil is niet merkbaar bij dage­lijks kantoorgebruik. Vervelend is het zeer hoge idle energieverbruik van 13 watt, dat pas daalt tot een waarde met één cijfer na het handmatig installeren van het Intel RST-stuurprogramma.

    De CI642 stuurt twee 4K-schermen aan via een HDMI- en een DisplayPort-aansluiting. De USB-C-poorten aan de voorkant zijn alleen bedoeld voor gegevensoverdracht en doen dat zeer snel met ongeveer 10 GB/s. De USB-A-poort werkt slechts half zo snel met 5 GB/s. De kaartlezer is helaas alleen via USB 2.0 aangesloten en haalt maar circa 40 MB/s. Aan de achterkant bevinden zich twee RJ45-poorten voor gigabit-ethernet en nog eens vier USB-A-aansluitingen met 1 GB/s. De enkele externe wifi-antenne bevindt zich daar. Die helpt echter nauwelijks voor de 2,4GHz-band, de prestaties zijn daar matig – maar voldoen voor de meeste internetverbindingen. Op de 5GHz-band haalt de ZBox alleen over lange afstand de top in deze test.

    Pluspunten

    • stille werking

    Minpunten

    • trage kaartlezer
    • veruit de grootste behuizing

    amazon.nl

    Grafische prestaties

    Details over de grafische prestaties staan in de tabel bij dit artikel. Als we die samenvatten, komt het erop neer dat de geïntegreerde grafische eenheid te traag is voor grafisch veeleisende games met hoge detailniveaus, vooral met het oog op de krappe thermische limiet. We moeten daarbij wel opmerken dat de AMD Radeon-graphics van Asrocks computers tot drie keer beter kunnen presteren dan de UHD-graphics van de mini-pc’s die zijn uitgerust met Intel-processors.

    Linux

    Een korte test met de huidige Ubuntu Desktop 20.10-distributie toonde aan dat je niet bang hoeft te zijn voor problemen bij het (dagelijks) gebruik van Linux op deze mini-pc’s. De noodzakelijke drivers voor het platform, de grafische chip en het wifi waren voor alle hier geteste mini-pc’s al in de distributie opgenomen. De ventilatorregeling en energiebesparing werkten feilloos, en het idle energieverbruik lag op of onder het niveau van Windows 10. De usb-overdrachtssnelheden leverden vergelijkbare waarden op.

    Conclusie

     

    Gegevens en beoordelingen

    Gegevens en beoordelingen – AMD Ryzen en Intel Core
    klik voor een grotere afbeelding (pdf)

    Een mini-pc kan achter een monitor voor extra ruimte op je bureau zorgen en ergernis besparen over allerlei rondslingerende ­kabels. De keuze voor het juiste apparaat hangt af van je wensen, zoals vaak het geval is. De prestaties voor typische kantoortaken zijn bij alle geteste mini-­pc’s voldoende, de respectievelijke mindere punten zijn bij geen van de mini-pc’s echte spelbrekers.

    Als je echt de hoogste multithreading-­prestaties van een mini-pc eist, is de 4X4 BOX van Asrock de beste keuze. Hij stuurt ook de meeste 4K-schermen tegelijk aan en heeft een 2,5Gbit/s-netwerk­aansluiting. Het tweede Asrock-model is eerder iets voor een fraai gestileerd bureau, waar de zes kernen vooral bij een videoconferentie of e-mailprogramma iets van hun mogelijkheden benutten.

    Voor een snelle 5GHz-wifiverbinding zit je goed met de Intel NUC, die ook als enige een Thunderbolt-poort biedt voor compatibele appa­raten. Die is ook verkrijgbaar in een iets hogere versie met ruimte voor een extra 2,5-inch schijf.

    Als je geen last wilt hebben van ventilatorgeluid in een stille omgeving, kun je kiezen voor de ZBox CI642 Nano, waarvan de mindere prestaties in vergelijking met de NUC nauwelijks merkbaar zijn.

    Dit artikel verscheen eerder in c’t magazine 2021/6
    Carsten Spille en Marco den Teuling

    Literatuur
    [1] Carsten Spille en Daniel Dupré, Vier mini-pc’s met AMD-Ryzen-
    processor, c’t 7-8/2020, p.88

    Meer vergelijkingen en recensies in c't magazine jul/2021

    Meer over

    mini-pctest

    Deel dit artikel

    Lees ook

    Asus kondigt nieuwe PN50 mini-pc aan

    Asus heeft de mini-pc PN50 aangekondigd, een compacte computer voor thuis- en bedrijfstoepassingen. De apparaten zijn voorzien met nieuwe AMD Ryzen 40...

    Mini-pc met AMD Ryzen – vier modellen getest

    We testen vier modellen mini-pc met AMD Ryzen. Van een 200 euro kostende barebone tot aan een luxueuze pc met alles erop en eraan.

    Interessant voor jou

    0 Praat mee
    avatar
      Abonneer  
    Laat het mij weten wanneer er