Thuiswerken mogelijk grotere oorzaak van starterswerkloosheid dan AI

Thuiswerken geldt voor veel werknemers als de aantrekkelijkste secundaire arbeidsvoorwaarde. Voor starters op de arbeidsmarkt kan het volgens een onderzoek echter juist lastiger worden om een baan te vinden.

Volgens een onderzoek van de Federal Reserve Bank van New York speelt thuiswerken mogelijk een belangrijke rol bij het verdwijnen van instapfuncties. In discussies over de verslechterende arbeidsmarkt voor starters en pas afgestudeerden worden vaak AI en de zwakke economie als oorzaken genoemd. De drie onderzoekers achter de studie concluderen echter dat ongeveer 64 procent van de stijging van de werkloosheid onder Amerikaanse hogeropgeleiden in de afgelopen jaren samenhangt met de toename van telewerken.

Volgens de auteurs wijst ook de timing van de ontwikkeling niet in de richting van AI als belangrijkste oorzaak. De werkloosheid onder jonge hogeropgeleiden begon al op te lopen voordat generatieve AI breed werd ingezet. Het verloop sluit volgens hen eerder aan bij de nasleep van de coronapandemie, toen het aandeel thuiswerkers in de Verenigde Staten ongeveer verviervoudigde.

Onder universitair afgestudeerden jonger dan 29 jaar steeg de gemiddelde werkloosheid van 3,1 procent in de periode 2017–2019 naar 3,7 procent tussen 2022 en 2025, een toename van circa 20 procent. Onder oudere hogeropgeleiden daalde de werkloosheid in dezelfde periode daarentegen met 0,1 procentpunt.

De stijging van de werkloosheid onder jonge hogeropgeleiden blijkt bovendien vrijwel volledig geconcentreerd in beroepen die op afstand kunnen worden uitgevoerd, zoals softwareontwikkeling. In functies waarbij thuiswerken geen optie is, liep de werkloosheid onder jonge afgestudeerden tijdens de pandemie wel tijdelijk op, maar keerde die daarna terug naar het niveau van vóór 2020. Onder oudere werknemers in beroepen die geschikt zijn voor thuiswerken daalde de werkloosheid in dezelfde periode zelfs licht.

De onderzoekers vermoeden dat thuiswerken ertoe leidt dat werkgevers vaker kiezen voor ervaren medewerkers. Begeleiding, coaching en feedback, die juist voor starters van groot belang zijn, laten zich volgens hen moeilijker organiseren in volledig op afstand werkende teams dan in een werkomgeving waar collega’s elkaar regelmatig fysiek ontmoeten. Ervaren werknemers hebben doorgaans minder ondersteuning nodig en kunnen sneller zelfstandig productief zijn in een thuiswerkomgeving.

Die verklaring wordt ondersteund door een analyse van de wervingspraktijk bij een Fortune 500-bedrijf. Tijdens de pandemie, toen de kantoren gesloten waren, richtte de personeelswerving zich vooral op ervaren kandidaten. Nadat werknemers weer deels naar kantoor terugkeerden, werden ook opnieuw starters aangenomen in teams met fysieke aanwezigheid. Teams die volledig op afstand bleven werken, trokken daarentegen vrijwel uitsluitend ervaren krachten aan.

De onderzoekers benadrukken dat thuiswerken waarschijnlijk niet de enige factor is. Ook generatieve AI en andere ontwikkelingen kunnen de arbeidsmarktkansen van jonge werknemers beïnvloeden. Verschillende studies wijzen erop dat AI eveneens nadelig kan uitpakken voor starters. Zo concludeerde een onderzoek van Stanford University vorig jaar dat sectoren met een hoge AI-adoptie aanzienlijk minder vacatures voor jonge werknemers aanbieden. Tegelijkertijd nam het aantal oudere werknemers in diezelfde sectoren juist toe. Volgens de onderzoekers lijken ervaring, vakkennis en routine ook hier voordelen te bieden die AI vooralsnog niet kan vervangen.

De auteurs waarschuwen daarom tegen een al te eenvoudige verklaring voor de verslechterde arbeidsmarktpositie van starters. Hoewel thuiswerken volgens hun analyse een belangrijke rol speelt, kunnen technologische ontwikkelingen zoals generatieve AI de positie van jonge werknemers de komende jaren verder onder druk zetten.