Luckfox PicoKVM review: serverbeheer op afstand voor zes tientjes

Even snel naar kantoor rijden om het UEFI-BIOS van de bedrijfsserver om te zetten naar de reserve-SSD? Een compacte IP-KVM, zoals die van Luckfox, kan je die rit besparen. We hebben ’m uitgeprobeerd.

Bij moderne servermoederborden zitten er al jaren IPMI-systemen op het moederbord voor bediening op afstand via Keyboard-Video-Mouse-over-IP, kortweg IPKVM genoemd. Dat maakt het werk voor beheerders in datacenters een stuk makkelijker omdat je geen rolwagen met monitor, toetsenbord en muis meer door de ruimte hoeft te duwen.

Bovendien kun je via VPN ook vanuit een andere locatie of thuis eenvoudig via de browser noodmaatregelen nemen. Er zijn van verschillende fabrikanten varianten verkrijgbaar als aansluitbare apparaten voor elke host met een HDMI-poort en USB-aansluiting.

Een voordelige versie zoals de Luckfox PicoKVM vind je al voor zo’n 60 euro. Daarmee kun je een server voor een prikkie op afstand bedienen. We hebben dat KVM-doosje op een NAS getest, inclusief het installeren van een ander besturingssysteem via het netwerk vanuit ons thuiskantoor.

Als je geen stapel kale printplaten achter je computer wilt verstoppen, kun je het apparaat als volledige versie voor iets minder dan 84 euro ook in een behuizing met een 1,5-inch touchscreen krijgen.

De PicoKVM heeft maar drie aansluitingen nodig: een HDMI- en een USB-kabel naar de host, plus een RJ45-kabel naar het netwerk. Hij krijgt stroom via USB en fungeert als toetsenbord, muis en massaopslag. De HDMI-videostream codeert hij in drie instelbare kwaliteitsniveaus, met H.264 of H.265, zodat het beeld met een lage bitsnelheid soepel door het netwerk gaat.

Codec-kenners die graag wat sleutelen, kunnen 13 parameters aanpassen om het optimale beeld te vinden. De standaardinstelling is voldoende voor servicewerkzaamheden, maar een langere werksessie kan door de onscherpte als gevolg van de compressie vermoeiend zijn voor de ogen.

Voor embedded-knutselaars biedt de PicoKVM een seriële poort, maar daarvoor is hij misschien wel een beetje te groot.

De olifant in de kamer: er stromen gevoelige gegevens zoals systeemwachtwoorden door het apparaat en het heeft – tenzij je voorzorgsmaatregelen neemt – een directe verbinding met het internet.

Als je de op GitHub gepubliceerde KVM-firmware niet zelf kunt of wilt controleren, moet je ongecontroleerde gegevensstromen in de router blokkeren en de PicoKVM slechts tijdelijk toegang tot het internet geven, zodat hij indien nodig zijn firmware kan updaten.

Daardoor blijven echter ook de zeven ingebouwde remote-access-clients ongebruikt (TailScale, ZeroTier, WireGuard, EasyTier, Vnt, CloudFlare, Frp). Een in je eigen router ingebouwde VPN lijkt sowieso een betere keuze omdat die niet afhankelijk is van systemen van derden.

Standaard staat het geëmuleerde toetsenbord op Engels. De toets-echo is actief, waardoor meekijkers wachtwoorden op de statusbalk zouden kunnen zien. Dat kun je voorkomen door Show pressed keys uit te schakelen. 

Verder staat de tijdzone ingesteld op UTC-8, wat je onder Settings / Hardware / Time Zone kunt wijzigen in Europe/Amsterdam. Het ingebouwde flashgeheugen is standaard actief als USB-massaopslag, zodat de aangestuurde computer het als een nieuw station ziet. 

Als je de standaardimage niet in de weg wilt hebben, ga je op de statusbalk van je browser via Virtual Media naar het vinkje voor het automatisch mounten van het bestand system_info.img. 

In de beschikbare 4,4 GB van het ingebouwde geheugen past het installatieprogramma voor een slanke Linux-distributie. Als je grotere opstartimages moet opslaan, kun je een microSD-kaart met voldoende capaciteit in het TF-slot steken. Voor de test hebben we OpenMediaVault 8.3.1 met 1,2 GB geüpload. 

Als je eigen internet-upstream niet beperkt is, haal je uiterlijk bij zo’n 11 MB/s de limiet van de Fast Ethernet-poort van het KVM-blokje. Geduld is dus wel nodig – maar niet al te veel, want onderbroken uploads worden door de PicoKVM hervat. 

Bij het opstarten van het geüploade installatieprogramma moet je vaak wat hindernissen overwinnen: sommige aangestuurde hosts resetten hun USB-poorten, waarna ook de PicoKVM opnieuw opstart. Daardoor valt de videostream weg en moet je die vaak meerdere keren handmatig via een browser-refresh opnieuw opbouwen, zodat het opstartscherm van het doelapparaat verschijnt. 

Bij de Terramaster-NAS F4-425+ die we als host hadden, klopten de UEFI-BIOS-instellingen: we kregen op tijd contact via de PicoKVM, zodat het opstartscherm verscheen en we via de Esc- of Delete-toets naar de set-up konden. Als dat bij andere systemen niet lukt vanwege een slechte timing tussen het begin van de HDMI-weergave en de KVM-beeldherkenning, helpt het om bij de BIOS-instellingen het opstartscherm uit te schakelen en de opstarttime-out te verlengen naar bijvoorbeeld 30 seconden. 

Daarnaast kan het helpen om bij de KVM-video-instellingen – te bereiken via het monitorpictogram op de statusbalk van de browser – via het uitklapmenu een ander schermtype dan KVM Default in te stellen. 

Om ervoor te zorgen dat het UEFI-BIOS het door de PicoKVM geëmuleerde USB-massaopslagapparaat herkent, kunnen er ook aanpassingen bij de instellingen nodig zijn, bijvoorbeeld bij de time-out voor het herkennen van USB-apparaten. Bij onze tests bleek die functie onbetrouwbaar. 

We konden de OpenMediaVault-image vanuit huis naar het eMMC-geheugen van de PicoKVM op kantoor kopiëren en met een trucje – hernoemen naar system_info.img en Automatically mount … inschakelen – ook koppelen. 

Zo kon OMV volledig op afstand op de NAS geïnstalleerd worden. Vervolgens lukte het met dezelfde methode ook om Alpine Linux als live-systeem voor onderhoudsdoeleinden op te starten, maar helaas maar één keer: het bestand in het eMMC-geheugen was bij de volgende opstartpoging beschadigd. 

Bij twijfel is het makkelijker om het besturingssysteem ter plaatse te installeren via een aangesloten monitor en randapparatuur en je bij de KVM te beperken tot bediening op afstand. 

Als je een live-systeem bij de hand wilt hebben om het hoofdbesturingssysteem eventueel te repareren, zet je dat op een USB-rescuestick die op de host is aangesloten en die bij het opstarten in het opstartmenu verschijnt. Bij sommige NAS-modellen kun je hem ook in een ingebouwde USB-poort steken, waardoor je de stick niet kwijt kunt raken. 

Je kunt bij de F4-425+ de ingebouwde flashmodule van slechts 250 MB voor de TOS-installer vervangen door een met meer capaciteit, waarop je een grotere, updatebare Linux kunt installeren. 

De stickmethode werkte bij ons veel betrouwbaarder dan de PicoKVM-emulatie. Zo konden we vanaf een Ventoy-USB-stick meerdere besturingssystemen en installatieprogramma’s opstarten, waaronder SystemRescue 13.0, Proxmox 9.2 en Windows 11. 

Windows kon op afstand worden geïnstalleerd en bediend, hoewel het een beetje haperde via een WireGuard-tunnel naar de testnetwerkrouter die met 60/20 Mbit/s aangesloten was. Het beeld was wat wazig door de videocompressie en het ging wat traag vanwege de N150-processor in de NAS. 

Pico KVM is dus niet alleen iets voor Linux-specialisten. 

Als je de toetsencombinatie Ctrl+Alt+Del naar het systeem op afstand wilt sturen in plaats van naar het lokale systeem, klap je het Virtual Keyboard uit. Daar vind je knoppen voor verschillende combinaties van drie toetsen. De schakelaar Sticky Keys helpt je om een Ctrl+W met twee klikken zo in te voeren dat je niet per ongeluk het browsertabblad sluit waarin je zit, maar dat de toetsaanslag bij de host op afstand terechtkomt. 

Als de virtuele drievingercombinatie een vastgelopen systeem op afstand niet reset, heb je de optionele PicoKVM Ext-PCIe-kaart nodig. Die kost iets minder dan 14 euro. Die kaart leidt de signalen van het moederbord voor statuslampjes, aan-uit- en resetknoppen door en sluit ze via een flatcable parallel aan op de PicoKVM. Zo kun je de computer ook op afstand aanzetten en een harde reset uitvoeren.  

Daar moet hij zodanig voor geconfigureerd zijn dat de USB-poort waarop de PicoKVM is aangesloten ook op stand-by of in uitgeschakelde staat nog steeds van stroom wordt voorzien. Bij onze Terramaster-NAS kon dat gelukkig bij de BIOS-instellingen onder Advanced / USB Power Under SX ingeschakeld worden.

Je ziet dan wel niets meer als de host op stand-by staat, maar via de aan-uitknop op de menubalk van de browser kan PicoKVM hem via Wake-on-LAN aanslingeren nadat je het MAC-adres van zijn actieve LAN-poort ingevoerd hebt.  

Op virtuele USB-toetsaanslagen reageerde de op afstand bediende host niet, hoewel hij dat volgens de instellingen wel had moeten doen. 

Tegen de hierboven beschreven opstartproblemen door de USB-poort-reset zou een aparte voedingsingang voor een optionele stekkeradapter kunnen helpen. Die vind je bijvoorbeeld bij de volledige versie van Sipeeds NanoKVM en de GL-RM1 van GL.iNet, maar die zijn beide ook een stuk duurder dan de PicoKVM. 

Af en toe verschenen er bij snel typen dubbele tekens, soms gingen ook afzonderlijke toetsaanslagen verloren. Als dat gebeurt terwijl je de Shift-toets loslaat, herhaalt de autorepeatfunctie op de host het laatste teken totdat je de volgende toets indrukt. 

Met 1,4 watt uit de USB-poort bij een actieve verbinding en zo’n 260 kbit/s aan idle-verkeer verbruikt dit apparaatje relatief weinig energie en bandbreedte. Als de videostream hapert, wordt het slechts 1,5 watt, maar de datasnelheid loopt dan op tot 7 Mbit/s. 

De PicoKVM van Luckfox is niet perfect, wat bleek uit onze problemen om verschillende besturingssystemen veilig vanuit het ingebouwde geheugen op te starten. Gezien de prijs levert dit kleine KVM-blokje toch meer dan gemiddelde prestaties en kan het een handige hulp zijn voor veel hobbybeheerders die op afstand een NAS of een microserver moeten beheren.