Windows 11 versies: welke zijn er en wat zijn de verschillen?

Noud van Kruysbergen
0

Microsoft brengt verschillende Windows 11 versies uit, met duidelijke verschillen in de functionaliteit. En voor sommige licenties kun je een gratis upgrade krijgen, mits aan enkele voorwaarden wordt voldaan. Maar welke zijn dat? En wat krijg je dan precies? Zijn er andere manieren om te upgraden?


windows 11 header


Inleiding

Wat de nieuwe Windows 11 betreft, is er veel te melden over nieuwe functies en de sterk toegenomen hardware-eisen. Maar er is meer. De nieuwe Windows-versie kan immers gratis zijn voor jou.

Om precies te zijn: een van de vele edities die van Windows 11 zullen worden uitgebracht. Want net als bij zijn voorgangers zijn er meerdere versies, van Home tot Enterprise, die verschillen in het ­scala aan functies die ze bieden.

In dit artikel lichten we toe we wat de verschillen zijn tussen de versies en welke je gratis kunt krijgen, wanneer en onder welke voorwaarden. Voor alle duidelijkheid: alleen voldoen aan de hardware-eisen is niet voldoende. Een uitgebreide beschrijving van de mogelijkheden tot upgrade van Windows 11 is te vinden in: Windows 11 – licentie en upgrade

Windows 11: versies en licenties

Volledige versie niet voor gewone gebruiker

De geheel volledige versie van Windows 11 is Windows 11 Enterprise. Die bevat alle functies die Micro­soft in Windows 11 heeft ingebouwd – over de enige uitzondering later meer. Hij is niet beschikbaar voor particuliere klanten, en is ook niet afzonderlijk verkrijgbaar. Je kunt hem alleen krijgen als je een volumelicentieovereenkomst sluit met Microsoft of een door dat bedrijf geautoriseerd partnerbedrijf.

De enige andere manier is het afsluiten van een Visual Studio-abonnement. Die editie is echter alleen beschikbaar voor testdoeleinden en dus niet voor productief gebruik.

Daarom deze waarschuwing: mocht je in een (online) winkel op los aan­geboden Enterprise-edities stuiten, dan moet je ervan uitgaan dat dit aanbod juridisch twijfelachtig is en zeker niet de zegen van Microsoft heeft – je kunt dan wachten op problemen. In het beste geval alleen bij het activeren, in het slechtste geval tot juri­dische problemen aan toe. (Details daarover vind je in c’t 1-2, 2021 p58).

Aan het andere eind van de functieschaal staat Windows 11 Home. Microsoft wil die in de eerste plaats aan particuliere klanten aanbieden. Windows 11 Pro bevindt zich tussen Home en Enter­prise. In de tabel ‘Windows 11 edities vergeleken’ staat een overzicht van de verschillen, hier volgen nog ­enkele toelichtingen.


Windows 11 edities licenties


De functies die de Windows 11 Pro-versies missen

Allereerst de functies die de Pro-edities missen in vergelijking met Enterprise  (Microsofts documentatie over de afzonderlijke functies is te ­vinden bij de links):

  • Met AppLocker kunnen systeembeheerders het starten of installeren van ongewenste software voorkomen met behulp van complexe zwarte en witte lijsten – het kleine broertje, de Software Restriction Policies, zit in alle Windows 11-edities.
  • De BranchCache, die alleen samenwerkt met een Windows Server, controleert alvorens een bestand op een server op afstand te openen of een sneller verbonden lokale pc niet reeds een identieke kopie cachet.
  • De Credential Guard maakt gebruik van virtualisatietechnologie om aanmeldingsgegevens in domeinen te isoleren.
  • Direct Access biedt transparante en veilige toegang tot het bedrijfsnetwerk voor mobiele werknemers.

Kortom: niets van wat Pro-versie mist in vergelijking met Enterprise is interessant voor thuisgebruik of voor kleine bedrijven.
Wat aan de andere kant wel weer jammer is: bij de Pro-edities werken de groepsbeleidslijnen zelf wel zoals in Enterprise, maar niet in de volle omvang, zoals ook al het geval was bij Windows 10 – een artikel daarover staat in c’t 1-2.

De functies die de Home-versies missen

De functiebeperkingen bij Windows 11 Home zijn veel drastischer. Dat geldt vooral op het gebied van beveiliging:

  • Microsoft onthoudt thuisgebruikers ook bij Windows 11 de bestandsversleuteling EFS
  • De schijfversleuteling BitLocker is alleen beschikbaar in een extreem afgeslankte versie die Apparaatversleuteling wordt genoemd. Die kan niet worden geconfigureerd, maar alleen worden in- en uitge­schakeld, en werkt alleen onder bepaalde voorwaarden – en dan met name alleen als je je bij Windows aanmeldt met een Microsoft-account.
  • De groepsbeleid-editor ontbreekt,
  • evenals een optie om de pc in een domein te integreren.
  • Ook de computerbeheermodule ‘Lokale gebruikers en groepen’ is niet beschikbaar. Het configureren van gebruikersaccounts is met de muis dus slechts in zeer beperkte mate mogelijk. Voor meer opties moet je de commandline gebruiken (met de commando’s net user en net localgroup).
  • Het Hyper-V-beheer voor het bedienen van virtuele machines wordt niet meegeleverd bij Home.
  • Als gevolg daarvan ontbreekt Windows Defender Application Control and virtualization-based protection of code integrity (WDAC, voorheen Device Guard), dat is gebaseerd op virtualisatietechnologie en toepassingen isoleert van de rest van het systeem.
  • En ook de Windows Sandbox ontbreekt, die daar zelfs zijn eigen virtuele Windows-installatie voor gebruikt.
  • Ondersteuning voor containers ontbreekt ook bij Home. De Defender Application Guard bewaakt de Edge-browser en Microsoft Office: alle websites en documenten en dergelijke van bronnen die de beheerder niet als betrouwbaar heeft gedefinieerd, worden geopend in geïsoleerde containers.
  • De kioskmodus wordt gebruikt om een pc in de openbare ruimte te laten werken, die alleen kan worden gebruikt om precies te doen wat de systeembeheerder van tevoren gedefinieerd heeft.
  • Net als voorheen heeft Home geen server voor remote-desktop-sessies, maar wel de client. Daardoor kun je Windows 11 Home niet op afstand bedienen met Pro of Enterprise, maar Pro, Enter­prise en zelfs Windows Server met Home wel. Home wordt echter niet geleverd met de Remote Server Administration Tools (RSAT).

De S-modus is het enige dat exclusief is voor Windows 10 Home. Daarmee draaien alleen applicaties uit de Store, conventionele applicaties kunnen niet worden gestart. Zelfs veel ingebouwde tools werken niet, zoals de Register-editor, Opdrachtprompt en PowerShell. De fabrikanten zullen hun pc’s kunnen leveren met Windows 11 Home in de S-stand.

Als je zo’n pc hebt, kun je de S-modus verlaten zodat Windows 11 zich weer normaal zal gedragen, maar dat is een weg zonder terugkeer: de S-modus kan alleen worden ingesteld tijdens het installeren van Windows.

Nog meer Windows 11 versies

Er zijn nog meer versies:

  1. Education
  2. Pro Education-editie
  3. Pro for Workstation
  4. ‘N’-versies
  5. overige edities (verwacht)
  6. Enterprise
  • ad 1 – Education is uitsluitend beschikbaar voor onderwijsinstellingen met een volume­licentieovereenkomst. Functioneel is die editie identiek aan Enterprise.
  • ad 2 – De Pro Education-editie is eens te meer het bewijs dat Microsoft van dubbelzinnige namen houdt. Hoewel Pro in de naam suggereert dat het een groter scala aan functies heeft dan Education, is het tegen­deel het geval: het is hetzelfde als bij de Pro-editie.

In tegenstelling tot Education is Pro Education ook beschikbaar zonder volumelicentie, namelijk geïnstalleerd op individuele pc’s. Die versie is echter alleen verkrijgbaar bij speciale dealers, en de klantenkring blijft beperkt tot onderwijsinstellingen.

  • ad 3 – De functieomvang van Pro for Workstation komt ook overeen met die van de Pro-editie, maar hij ondersteunt meer hardware.

Microsoft heeft nog geen inzage gegeven in de details, maar als dat het­zelfde blijft als bij Windows 10, zullen er maximaal vier cpu’s in plaats van slechts twee in de pc mogen zitten (dat gaat dan over volledige cpu’s, geen ­cores).

Limieten aan RAM

Meer RAM is ook toegestaan. Terwijl de Home Edi­tion een maximum heeft van 128 GB, is de limiet voor alle andere edities 2 TB – met uitzondering van Pro for Workstation, waarbij maximaal 6 TB RAM is toegestaan. Het is echter denkbaar dat die limieten bij Windows 11 zullen worden uitgebreid. Tot nu toe heeft Microsoft gepromoot dat de Workstation Edition onder meer ReFS ondersteunt, Microsofts opvolger voor NTFS, dat volumes groter dan 256 TB aankan. Dat was echter nogal misleidend, omdat Microsoft daar eigenlijk mee bedoelde dat ze de ReFS-ondersteuning vanaf Windows 10 versie 1709 bij de Home- en Pro-edities hebben uitgebouwd – tot 1703 ondersteunden alle edities ReFS.

  • ad 4 – Tenslotte zal er van alle edities ook een ‘N’-versie zijn. Die letter staat voor ‘Niet met Media Player’.

Dwang van de EU

Microsoft brengt die N-­edities niet vrijwillig uit, maar onder druk van de EU-­commissie. Met een Media Feature Pack kan een N-editie simpel op het functionele niveau van zijn tegenhanger zonder de N worden gebracht, zodat het enige verschil tussen de twee de naam is. Het is niet bekend wanneer dat pakket voor Windows 11 zal verschijnen. Als je momenteel een Windows 10 N-editie gebruikt waarin dat pakket is opge­nomen, moet je wachten tot het juiste pakket is uitgebracht voordat je een upgrade naar Windows 11 uitvoert.

Opgelet: ondanks de gelijkenissen aanvaardt een N-editie niet dezelfde installatiesleutels als zijn tegen­hanger zonder N.

  • ad 5 – Er zijn nog andere edities te verwachten. Dat heeft te maken met de duur van de ondersteuning. Microsoft wil elk jaar een andere Windows 11-versie uitbrengen, waarnaar je dan gratis kunt overstappen – of op een gegeven moment zult moeten overstappen.

Ondersteuning

Dat komt omdat de Home- en Pro-edities slechts twee jaar ondersteuning krijgen (Enterprise: drie jaar), en wanneer die termijn afloopt, moet je zijn overgestapt om beveiligingsupdates te blijven ontvangen.

Die situatie is anders voor de verwachte LTS-edities, die krijgen vijf jaar ondersteuning, maar geen nieuwe functies gedurende die tijd. LTS-edities zijn altijd Enterprise-edities en kunnen ook alleen worden verkregen met een volumelicentieovereenkomst of een abonnement op Visual Studio.

  • ad 6 – Ten slotte zal de Enterprise-editie opnieuw beschikbaar zijn als een gratis testversie, die alle functies biedt maar slechts gedurende een beperkte tijd werkt. (Meer hierover lees je in Windows 10 om te testen; c’t 5, 2021, p110.)


Blijf op de hoogte van de nieuwste informatie en tips!
Schrijf je in voor de nieuwsbrief:


Windows 11 versies & licenties – Gratis upgrade: de eerste stappen

Vanaf 5 oktober biedt Micro­soft de eerste Windows 10-pc’s een upgrade aan naar Windows 11 via Windows Update voor bepaalde edities en met licenties.

  • De pc moet wel voldoen aan de hardware-eisen. Je kunt dat controleren met de Pc-­statuscontrole, een klein testprogramma van Micro­soft.
  • Bovendien hangt het van je Windows 10-installatie af of Microsoft je Windows 11 aanbiedt. Enterprise-edities zullen de gratis upgrade waarschijnlijk niet krijgen, maar dat is vaak geen probleem. Met een volumelicentiecontract inclusief Software Assurance zijn sowieso alle actuele Windows-versies inbegrepen, en daardoor altijd de nieuwste.
  • Als je nog steeds een 32-bit installatie gebruikt, zal Windows Update ook geen upgrade naar Windows 11 aanbieden. Die zal alleen worden uitgebracht als 64-bit variant, en een upgrade van 32- naar 64-bit is niet gepland. Als je de architectuur wilt veranderen, kan dat alleen door een nieuwe installatie. Als je daar toe bereid bent, staat de gratis upgrade nog steeds voor je open – waarover later meer.
  • Als je een nog oudere versie van Windows op je pc gebruikt, krijg je geen gratis upgrade naar Windows 11 aangeboden – zelfs het genoemde testprogramma draait niet onder de oude versies. Om de gratis upgrade toch te krijgen, is een tussenstap nodig: je kunt nog steeds gratis van Windows 7, 8 en 8.1 overstappen naar Windows 10. Zodra dat is gebeurd en Microsoft je pc compatibel acht, krijg je de upgrade naar Windows 11 aangeboden.

Een uitgebreide beschrijving van de upgrade van Windows 11 is te vinden in: Windows 11 – licentie en upgrade


overzicht Windows 11 versies op het opstartmedium

Op het installatiemedium van Windows 11 staan allerlei verschillende edities om te installeren waar je bij het opstarten uit kunt kiezen.


Conclusie: Windows 11 met vele versies, licenties en de gratis upgrade

Het is op zich jammer dat Microsoft ook versie­nummer 11 van Windows blijft aanbieden in verschillende edities, waarvan vooral leken aan de buitenkant nauwelijks kunnen zien wat ze aan functionaliteit kunnen verwachten. Windows 11 zal in ­ieder geval, net als Windows 10, in veel gevallen gratis worden aangeboden.

Als je niet tot de ontvangers behoort, kun je Windows 11 nog steeds aanschaffen. Maar als je geld wilt besparen, willen we je wijzen op het volgende: de goedkoopste, meest tijdbesparende en milieuvriendelijkste manier om geld te besparen bij het kopen van Windows 11 is dat gewoonweg niet te doen. De voorganger Windows 10 krijgt nog ondersteuning tot 2025 en draait op je bestaande hardware – en wie weet wat er nog meer zal veranderen tussen nu en 2025.


(Deze informatie is afkomstig uit het artikel van Axel Vahldiek en Noud van Kruysbergen, en verscheen eerder in c’t 12/2021; p52)


Met de special ben je snel thuis in de nieuwe Windows-versie.

Deel dit artikel

Lees ook

De complete gids voor Windows 11 – bestel nu

Bestel de special over Windows 11 en lees er alles over in deze uitgebreide, complete gids van liefst 148 pagina's vol tips, trucs en tools.

Windows 11 hardware eisen in de praktijk – en hoe je ze omzeilt

De aangekondigde Windows 11 hardware eisen hebben voor heel wat opschudding gezorgd. Wij hebben ze in de praktijk gecheckt – met verrassende resultate...

0 Praat mee
avatar
  Abonneer  
Laat het mij weten wanneer er