Nieuwe Europese processor moet afhankelijkheid van VS verkleinen

Met de Rhea1 heeft Europa voor het eerst een eigen high-performance processor voor supercomputers werkend gekregen. De ARM-chip van SiPearl verschijnt naar verwachting eind 2026 – ongeveer vijf jaar later dan oorspronkelijk gepland.

De eerste processor uit het European Processor Initiative (EPI) heeft een nieuwe mijlpaal bereikt richting marktintroductie. Eerste samples van de Rhea1 draaien inmiddels in het laboratorium en functioneren volgens verwachting van de ontwikkelaars. Daarmee is de zogeheten bring-up-fase succesvol verlopen – het moment waarop een nieuwe chip voor het eerst volledig wordt opgestart en getest. Volgens het Franse SiPearl moeten de eerste exemplaren nog voor het einde van dit jaar naar klanten gaan.

SiPearl activeerde de eerste Rhea1-chip op 13 mei 2026. De komende tien weken gebruikt het bedrijf voor de validatie van functies, interfaces en prestatie-eigenschappen. Volgens SiPearl zijn de eerste testresultaten ‘zeer positief’.

De definitieve versie van de Rhea1 bevat 80 standaard ARM-kernen van het type Neoverse V1, gecombineerd met 64 GB High-Bandwidth Memory (HBM2e), verdeeld over vier geheugenstacks. Elke CPU-kern beschikt over twee 256-bit-vectorunits (SVE) voor geparalleliseerde rekentaken. Daarnaast zijn er vier geheugenkanalen voor DDR5-RAM en 104 PCI-Express-5.0-lanes voor uitbreidingskaarten en controllers.

SiPearl geldt als de belangrijkste onderneming binnen het European Processor Initiative (EPI). Het bedrijf ontwikkelt processors voor Europese servers, datacenters en supercomputers, met als doel de afhankelijkheid van met name Amerikaanse chipbedrijven te verkleinen. Van volledige technologische onafhankelijkheid is echter geen sprake: de productie van de Rhea1 gebeurt bij TSMC in Taiwan, met het N6-procedé uit de verbeterde 7nm-generatie.

In zijn aankondiging benadrukt SiPearl vooral het aspect van digitale soevereiniteit. Volgens het bedrijf waarderen klanten onder meer de veiligheid zonder achterdeuren en zonder kill-switch. Concrete aanwijzingen voor dergelijke kill-switches in processors van fabrikanten als AMD of Intel zijn echter nooit gevonden.

De eerste grote afnemer van de Rhea1 wordt het Duitse Jülich Supercomputing Centre (JSC). Het onderzoekscentrum wil meer dan 2600 Rhea1-processors inzetten in ruim 1300 servernodes als onderdeel van een extra CPU-module voor de supercomputer Jupiter. Het volledige systeem moet uitkomen boven één exaflops, oftewel meer dan één triljoen FP64-bewerkingen per seconde. De bijdrage van de Rhea1-processors blijft daarbij relatief bescheiden: volgens het JSC leveren ze gezamenlijk iets meer dan 5 petaflops, overeenkomend met 0,005 exaflops.

Het zal voor de Rhea1 lastig worden om aan deze nichepositie te ontsnappen. Eind 2026 is de processor vijf jaar vertraagd; oorspronkelijk had hij al in 2021 beschikbaar moeten zijn. Dat is zichtbaar in de specificaties: HBM2e is inmiddels drie generaties oud. Daarna volgden HBM3, HBM3e en HBM4. Ook de 7nm-productietechnologie loopt inmiddels enkele generaties achter. AMD wil nog dit jaar Epyc-processors met 2nm-structuren leveren, inclusief een hoger aantal cores. SiPearl is daarom al begonnen aan de ontwikkeling van de Rhea2 om die achterstand te verkleinen.

Toch is de Rhea1 een belangrijke mijlpaal voor de Europese chipindustrie. Voor het eerst beschikt Europa over een eigen processorontwerp voor high-performance computing en supercomputers. De uitdaging voor SiPearl wordt nu vooral om toekomstige generaties sneller op de markt te brengen en technologisch weer aansluiting te vinden bij concurrenten als AMD en Intel.