Windows 11 wordt sneller: Microsoft pakt geheugengebruik aan

Het hoge geheugengebruik van Windows is veel gebruikers een doorn in het oog. Microsoft heeft verbeteringen doorgevoerd en wil Windows 11 op pc’s met 8 GB werkgeheugen aanzienlijk sneller maken.

In tijden van torenhoge geheugenprijzen vormt het hoge geheugengebruik van Windows 11 ook voor nieuwe systemen een uitdaging. Microsoft heeft dat onderkend en meldt nu dat zijn ontwikkelaars erin zijn geslaagd Windows aanzienlijk te versnellen op instap-pc’s met 8 GB werkgeheugen.

In een blogbericht legt Microsoft uit dat de eerste doelstellingen van de in maart van dit jaar aangekondigde maatregelen zijn behaald, waaronder het terugdringen van het geheugengebruik van Windows. Over die plannen hebben we een tijdje geleden al een artikel geschreven. Volgens interne laboratoriumtests zou Windows op pc’s met 8 GB werkgeheugen nu tot 20 procent sneller reageren en zouden de prestaties bij multitasking tot 40 procent verbeterd moeten zijn.

Een van de verbeteringen is een efficiënter geheugenbeheer met compressie. Daardoor kan Windows ook op systemen met weinig werkgeheugen tot 2 GB meer actieve gegevens in het RAM vasthouden, in plaats van ze tijdelijk naar tragere opslagmedia te moeten verplaatsen.

Wie van de verbeteringen wil profiteren, heeft Windows 11 26H2 vanaf build 26300.9818 nodig. Over de beschikbaarheid en uitrol van Windows 11 26H2 schreven we eerder al. Daarnaast moet in de instellingen van Windows Update de optie zijn ingeschakeld om de nieuwste updates direct te ontvangen. Ook Edge, Microsoft 365 en Teams moeten up-to-date zijn, omdat sommige verbeteringen via app-updates worden uitgerold.

De verbeterde reactiesnelheid is onder meer te danken aan een mechanisme waarmee Windows taken die de gebruiker uitvoert tijdelijk voorrang geeft. Achtergrondtaken, zoals het indexeren van bestanden voor de zoekfunctie, krijgen een lagere prioriteit zolang de gebruiker actief is. Dat moet vooral merkbaar zijn in de eerste minuten na een herstart als gevolg van een Windows-update.

Vergeleken met de Windows-update van januari 2026 reageren het startmenu, de zoekfunctie, het contextmenu, de instellingen en Verkenner tot 20 procent sneller. In de Insider-previewversies van mei was dit mechanisme al aanwezig, destijds in de vorm van een tijdelijke verhoging van de CPU-prestaties via het zogenoemde Low Latency Profile.

In een demonstratievideo (zie onder) laat Microsoft zien hoe op een pc met 8 GB werkgeheugen achtereenvolgens twintig tabbladen in Edge, een 4K-video en grote Word-, PowerPoint- en Excel-bestanden worden geopend. Volgens Microsoft verloopt dat proces 40 procent sneller dan op systemen met de Windows-versie van januari.

Volgens Microsoft maken deze verbeteringen pc’s met 8 GB werkgeheugen voor veel gebruikers weer geschikt voor dagelijks gebruik. Niet alleen Windows zelf wordt geoptimaliseerd, maar ook belangrijke toepassingen, waaronder de Office-apps uit Microsoft 365.

Word, PowerPoint, Excel en Outlook zouden samen 360 MB minder werkgeheugen gebruiken. Teams start op pc’s met 8 GB werkgeheugen dankzij een standaard ingeschakelde efficiëntiemodus tot 20 procent sneller op. Ook toepassingen van derden profiteren van optimalisaties: zo zou het geheugengebruik van de Windows-versie van WhatsApp minstens tien procent lager moeten zijn.

Toch maakt nieuwere hardware volgens Microsoft nog altijd een aanzienlijk verschil, ook wanneer de hoeveelheid werkgeheugen gelijk blijft. Daarmee maakt het bedrijf indirect ook reclame voor nieuwe pc’s. In een test die Microsoft liet uitvoeren, zou een Dell XPS 13 met 8 GB werkgeheugen uit 2026 tot 94 procent hogere multicore-CPU-prestaties leveren dan een vergelijkbaar model met 8 GB uit 2021.

Microsoft wil de optimalisaties de komende tijd verder uitbreiden. Zo moeten ontwikkelaars de geheugencompressie verder verbeteren. Daarnaast moeten Windows-onderdelen en -applicaties vaker gemeenschappelijke componenten delen, in plaats van ieder afzonderlijk dezelfde onderdelen mee te leveren. Dat moet het totale geheugengebruik van meerdere gelijktijdig actieve toepassingen terugdringen.

Ook applicaties die op WinUI 3 zijn gebaseerd, zoals Verkenner, Kladblok, Paint en de vernieuwde Windows-zoekfunctie, moeten sneller starten en minder werkgeheugen gebruiken.

Samen met pc- en processorfabrikanten werkt Microsoft bovendien aan het terugdringen van de hoeveelheid werkgeheugen die door de pc-hardware wordt gereserveerd. Daardoor blijft er meer geheugen beschikbaar voor Windows en applicaties. Daarnaast ondersteunt Microsoft softwareontwikkelaars bij het efficiënter omgaan met werkgeheugen.

Met de optimalisaties probeert Microsoft Windows 11 ook op systemen met 8 GB werkgeheugen bruikbaar te houden, zonder dat een geheugenupgrade noodzakelijk is. De genoemde prestatieverbeteringen zijn voorlopig vooral gebaseerd op tests van Microsoft zelf, waardoor nog moet blijken hoe groot de winst in de praktijk is. Zeker bij intensief multitasken blijft 8 GB werkgeheugen een beperking, ook met efficiënter geheugenbeheer.