Houd de controle over je gegevens: de hybride cloud

Cloudopslag is alomtegenwoordig, zowel thuis als op het werk maken we er continu gebruik van. Het zit echter verborgen achter allerlei toepassingen en apps: foto’s van een smartphone verschijnen automatisch in een online bibliotheek, laptops en pc’s synchroniseren documenten op de achtergrond en bedrijfsapplicaties slaan hun gegevens op in externe datacenters van (cloud)providers. Diensten zoals Microsoft 365, Google Workspace, iCloud en Dropbox hebben dit model zo gebruiksvriendelijk gemaakt dat veel gebruikers zelden stilstaan bij de vraag waar hun bestanden eigenlijk terechtkomen.

Het gemak van cloudopslag heeft echter een keerzijde. Want je vertrouwt meerdere terabytes aan persoonlijke of zakelijke gegevens toe aan een of meerdere dienstverleners, waarmee je een doorlopende dienstverleningsrelatie aangaat.

Maar prijzen kunnen veranderen, opslagquota kunnen worden aangepast en functies kunnen verdwijnen of naar verschillende abonnementsniveaus worden verplaatst. Belangrijker nog is dat door je gegevens uit handen te geven, je daarmee ook een zekere mate van controle uit handen geeft. Want je weet vaak niet waar je informatie wordt opgeslagen, hoe veilig deze daadwerkelijk is en wat er gebeurd als een overheid toegang tot informatie eist.

Weer compleet terug gaan naar een volledig lokale infrastructuur is zelden de verstandigste oplossing. Publieke cloudinfrastructuur is moeilijk te evenaren als het gaat om samenwerking, gegarandeerde uptime en geografische beschikbaarheid.

Het alternatief hoeft niet te zijn dat je clouddiensten helemaal opgeeft. Je moet je vooral afvragen welke workloads daadwerkelijk baat hebben bij een cloudinfrastructuur en welke net zo goed lokaal kunnen draaien. Een netwerkgebonden opslagsysteem, zoals een Synology NAS, kan de lokale helft van zo’n hybride architectuur vormen.

De tijd dat een NAS niet meer was dan een kleine bestandsserver met een netwerkverbinding is lang voorbij. Moderne modellen kunnen aanzienlijk meer dan dat. Synology DiskStation Manager (DSM) biedt bijvoorbeeld naast conventionele SMB- en NFS-bestandsdeling ook applicaties voor bestandssynchronisatie, fotobeheer, back-ups en samenwerking.

De meest voor de hand liggende toepassing is bulkopslag. In plaats van elke maand een provider te betalen voor meerdere terabytes aan capaciteit, bepaal je zelf voor hoeveel opslagcapaciteit je wilt budgetteren. Afhankelijk van de NAS kunnen schijven worden gecombineerd met behulp van RAID of Synology Hybrid RAID om redundantie te bieden tegen schijfstoringen.

Er zijn meerdere aspecten die kunnen meespelen bij de beslissing hoe je je gegevens wilt opslaan. Zo zijn er de economische overwegingen die kunnen meespelen bij het kiezen tussen lokale of cloudopslag. Geen van beide is automatisch goedkoper. Voor een gebruiker die 100 GB opslaat, heeft het weinig zin om een NAS aan te schaffen louter om geld te besparen. Een NAS vereist een relatief grote initiële investering voor de behuizing en de schijven, plus energieverbruik en uiteindelijk vervangende schijven. Bij cloudopslag worden de kosten gespreid over relatief kleine maandelijkse of jaarlijkse abonnementen. Maar je opslagbehoeften kunnen na verloop van tijd veranderen, of je provider past zijn voorwaarden aan, waardoor je plotseling veel meer voor je abonnement betaalt. Dan kan lokale opslag op een NAS een aantrekkelijk alternatief vormen omdat de kosten daarvan eenduidig zijn.

En misschien nog wel belangrijker aspect bij de overweging is dat een NAS voor zowel organisaties als particulieren meer controle en zeggenschap over gegevens biedt. Met een NAS de geef je de controle van je data niet uit handen aan een externe provider, maar bewaar je je bestanden op hardware die je zelf bezit en beheert. Je hebt met een NAS een gecentraliseerde opslagomgeving waarin documenten, media, back-ups en andere (bedrijfs)gegevens veilig op één locatie worden georganiseerd.

Dit betekent dat je volledige gegevenssoevereiniteit hebt, wat een doorslaggevend aspect kan vormen. Je behoudt de keuze waar de NAS fysiek wordt geplaatst, en daarmee de controle over de geografische locatie waar je gegevens staan en de rechtsgebieden die daarop van toepassing zijn – iets wat bij cloud-opslag niet vanzelfsprekend is.

Bovendien heb je meer controle over de toegankelijkheid van de gegevens: je kunt zelf precies bepalen wie specifieke bestanden en mappen mag bekijken of bewerken, en of toegang alleen binnen het lokale netwerk of ook op afstand mogelijk is, en welke rechten individuele gebruikers krijgen. Deze flexibiliteit maakt het gemakkelijker om een evenwicht te vinden tussen gebruiksgemak en beveiligingseisen.

Het argument om bepaalde gegevens weer onder lokale controle te brengen, wordt concreter als je kijkt naar wat een moderne NAS daadwerkelijk kan vervangen. Opslag alleen is niet wat clouddiensten aantrekkelijk maakt. Hun echte voordeel zit in de software rondom de opslag. De systemen van Synology combineren conventionele netwerkopslag met toepassingen die veel bekende clouddiensten bieden. Het uiteindelijke resultaat is niet per se een cloudvrije omgeving, maar een infrastructuur waarin gebruikers zelf kunnen bepalen welke diensten lokaal worden uitgevoerd en welke extern blijven.

Voor thuisgebruikers biedt Synology Drive de mogelijkheid om bestanden op te slaan, te synchroniseren en te delen, vergelijkbaar met Google Drive, Dropbox of OneDrive, met het grote verschil dat de gegevens lokaal op de NAS worden opgeslagen. Met Synology Drive creëer je feitelijk een privécloud, waarbij het mogelijk is om wijzigingen in bestanden en mappen automatisch door te geven aan alle verbonden apparaten. Zo houd je belangrijke documenten veilig en up-top-date. En mocht je lokale opslagruimte willen besparen, is het naar wens ook mogelijk om bestanden naar je apparaat te streamen op moment wanneer je ze opvraagt.

Ook is het dankzij het Intelliversioning-algoritme van Synology mogelijk om eerdere versies van bestanden of mappen ook weer te herstellen.

Synology Photos past hetzelfde principe toe op de fotobibliotheken op je mobiele apparaten, inclusief automatische uploads en een gecentraliseerd beheer. Groeiende foto- en video-collecties van smartphones houd je in huis, zonder de kosten van extra opslag bij een externe provider.

Ook voor kleine of middelgrote bedrijven kan de aanschaf van een NAS een overweging zijn. Afhankelijk van het soort of de hoeveelheid data kan een NAS een slimme investering zijn. In plaats van elke maand een provider te betalen voor meerdere terabytes aan capaciteit, bepaal je zelf voor hoeveel opslagcapaciteit je wilt budgetteren. Afhankelijk van de NAS kunnen schijven worden gecombineerd met behulp van RAID of Synology Hybrid RAID om redundantie te bieden tegen schijfstoringen.

Ook andere taken lenen zich van nature goed voor lokale opslag. Surveillance Station kan bijvoorbeeld beelden van compatibele beveiligingscamera’s rechtstreeks op een NAS opnemen. Hierdoor is continue video-opname niet afhankelijk van een cloudabonnement van een camerafabrikant en blijven mogelijk privacygevoelige beelden lokaal opgeslagen.

Voor bedrijven kan dezelfde hardware een bredere rol vervullen. Een NAS kan zorgen voor gecentraliseerde bestandsdeling en samenwerking, terwijl Synology’s Active Backup eindpunten, fysieke servers en virtuele machines kan beveiligen. De Active backup-suite van Synology is bovendien zonder licentie verkrijgbaar en te gebruiken. Dit geldt overigens voor het merendeel van Synology’s softwareproducten: meer dan 90% van Synology’s oplossingen is licentievrij, waardoor klanten vanaf dag één een duidelijk beeld hebben van hun kosten.

Synology biedt ook mechanismen voor het maken van back-ups van gegevens uit cloudtoepassingen, waaronder Microsoft 365 en Google Workspace. Dat laatste punt is belangrijk: het gebruik van SaaS neemt de verantwoordelijkheid van een organisatie voor haar eigen gegevens niet weg. Het bijhouden van een onafhankelijke kopie vermindert de afhankelijkheid van de beschikbaarheid, het bewaarbeleid en de administratieve controles van de SaaS-aanbieder.

Lokale infrastructuur geeft organisaties ook meer directe controle over de locatie, toegang en bewaartermijnen van gegevens. Dat wordt steeds relevanter in de Europese en landelijke regelgeving. De NIS2-verordening, die in Nederland sinds kort is geïmplementeerd in de Cyberbeveiligingswet (Cbw) en de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten (Wwke), legt meer nadruk op cyberbeveiligingsrisicobeheer, incidentafhandeling en bedrijfscontinuïteit voor organisaties die hieronder vallen. De verordening schrijft niet voor dat gegevens on-premises moeten worden opgeslagen, maar benadrukt wel de noodzaak om afhankelijkheden te begrijpen en kritieke systemen op passende wijze te beschermen.

Gegevenssoevereiniteit werpt een ander probleem op. De Amerikaanse CLOUD Act (Clarifying Lawful Overseas Use of Data Act)) kan dienstverleners die in de VS gevestigd zijn verplichten om gegevens die in hun beheer zijn vrij te geven, zelfs wanneer die gegevens buiten de Verenigde Staten zijn opgeslagen. Het louter kiezen voor opslag in een datacenter dat in Europa staat maar door een Amerikaanse provider wordt aangeboden, betekent niet automatisch dat de informatie onder Europese jurisdictie valt.

Het opslaan van gegevens op een NAS wil niet zeggen dat je als bedrijf dan automatisch voldoet aan de wettelijke vereisten. Organisaties moeten weten waar kritieke informatie zich bevindt, welke entiteiten er zeggenschap over hebben en welke rechtsgebieden van toepassing kunnen zijn. Voor sommige workloads kan deze afweging de beslissing vereenvoudigen om bepaalde datasets op te slaan op infrastructuur die fysiek onder controle staan van de organisatie.

Europese cloudproviders kunnen dan een aanvulling vormen op de lokale infrastructuur wanneer geografische redundantie of extern gehoste diensten een duidelijk voordeel bieden.

Synology illustreert deze hybride aanpak zelf met Synology C2. Een lokale NAS kan het primaire opslagplatform blijven, terwijl van geselecteerde gegevens een back-up wordt gemaakt of deze naar de cloudinfrastructuur worden gerepliceerd. Hierdoor blijven de voordelen van snelle lokale toegang en eigendom van de opslag-hardware behouden, terwijl er een off-site component voor noodherstel wordt toegevoegd.

Zelfhosting brengt echter zowel verantwoordelijkheid als controle met zich mee. Een NAS die de enige kopie van belangrijke gegevens bevat, is net zo min een volledige back-upstrategie dan een laptop die de enige kopie bevat. RAID of SHR biedt voornamelijk bescherming tegen schijfstoringen; het biedt geen bescherming tegen verwijdering, ransomware, diefstal of brand.

Een goede 3-2-1-back-upstrategie blijft daarom essentieel: bewaar drie kopieën van belangrijke gegevens, op ten minste twee opslagsystemen of -media, waarvan één kopie op een andere locatie.

Synology’s Hyper Backup kan back-ups met versiebeheer maken op externe opslag, een andere NAS of compatibele clouddiensten, terwijl Snapshot Replication snelle herstelmogelijkheden op een bepaald tijdstip biedt tegen ongewenste wijzigingen op ondersteunde systemen, om zo bedrijfscontinuïteit te waarborgen.

De resulterende architectuur is noch puur cloudgebaseerd, noch puur zelfgehost. De efficiëntste oplossing is een architectuur waarin beide worden gebruikt daar waar hun kenmerken zinvol zijn. Een NAS kan als de gecontroleerde lokale laag worden ingezet, terwijl de cloudinfrastructuur off-site bescherming en diensten biedt waar externe hosting daadwerkelijk toegevoegde waarde biedt.

Een hyperscale cloudprovider beheert redundante opslagsystemen, meerdere datacenters, monitoringinfrastructuur en teams die verantwoordelijk zijn voor hardwarefouten. Een NAS die thuis of in een klein kantoor staat, beschikt standaard niet over deze beveiligingen.

De belangrijke verandering is dat de cloud niet langer de automatische bestemming is voor elke dataset, maar één onderdeel van een weloverwogen ontworpen opslagstrategie. Na jaren waarin “zet het in de cloud” het standaardantwoord was, biedt het weer in eigen beheer hebben van een deel van de infrastructuur gebruikers iets dat steeds waardevoller wordt: de mogelijkheid om te beslissen waar hun gegevens moeten worden bewaard.