Europese cloudbedrijven eisen meer soevereiniteit in nieuwe EU-cloudwet

In een open brief roepen 25 Europese cloudbedrijven de EU op om de Cloud and AI Development Act aan te scherpen, om zo de dominantie van AWS, Azure en andere hyperscalers te beperken.

25 directieleden van Europese cloud- en digitale dienstverleners hebben de Europese Commissie in een open brief opgeroepen om de Cloud and AI Development Act (CADA) aan te scherpen. De bedrijven, verenigd in brancheorganisatie CISPE (Cloud Infrastructure Service Providers in Europe), willen dat vijf concrete principes in de nieuwe wet worden opgenomen. CADA moet de eerste EU-wet worden die zich specifiek richt op clouddiensten en kunstmatige intelligentie.

De brief, gedateerd op 17 maart 2026, is gericht aan Henna Virkkunen, Executive Vice-President voor technologische soevereiniteit, veiligheid en democratie binnen de Europese Commissie. Zij is verantwoordelijk voor het CADA-dossier en had daarvoor een rondetafelgesprek met de sector georganiseerd. Virkkunen had het wetsvoorstel eerder al aangekondigd als middel om clouddiensten te verbeteren en energiezuinige high-performance computing verder uit te bouwen.

De kern van de kritiek is dat Amerikaanse hyperscalers als AWS, Microsoft Azure en Google Cloud met een marktaandeel van ongeveer 70 procent de Europese cloudmarkt domineren, terwijl zij hun diensten tegelijk als ‘soeverein’ in de markt zetten zonder Europese klanten daadwerkelijk volledige controle te geven. Volgens CISPE is daarbij sprake van zogeheten sovereignty washing: Amerikaanse concerns wijzen op EU-datacenters en cybersecuritycertificeringen, maar blijven onder de Amerikaanse CLOUD Act vallen, die Amerikaanse autoriteiten toegang kan geven tot wereldwijd opgeslagen data. Microsoft erkende in 2025 tijdens een hoorzitting in de Franse Senaat dat het geen garantie kan geven voor de datasoevereiniteit van Europese klanten.

De vijf voorgestelde principes beginnen bij een scherpere definitie van soevereiniteit, gebaseerd op feitelijke controle in plaats van alleen aanwezigheid binnen de EU. Waar volledige soevereiniteit niet haalbaar is, moet volgens de ondertekenaars de weerbaarheid worden vergroot met klantgestuurde versleuteling, dataportabiliteit en technische omkeerbaarheid, onder meer als bescherming tegen extraterritoriale toegang via bijvoorbeeld de Amerikaanse CLOUD Act. Daarnaast pleiten zij voor gereserveerde aanbestedingsquota voor Europese aanbieders, samengevat in het principe “Buy European – Ensure Resilience – or Explain”.

Verder moet CADA volgens de brief concurrentie en interoperabiliteit versterken, concurrentieverstorende bundeling van AI- en clouddiensten tegengaan en het belang van open-sourcesoftware expliciet erkennen. Ook vinden de ondertekenaars dat publiek gefinancierde investeringen in cloud- en AI-infrastructuur in de eerste plaats ten goede moeten komen aan het Europese ecosysteem.

CISPE-secretaris-generaal Francisco Mingorance noemde CADA een “unieke kans om Europa weer sterker te positioneren in de digitale economie”. Volgens hem mag die kans niet verloren gaan door sovereignty washing feitelijk te legitimeren. Eén gigawatt aan soevereine Europese cloud- en AI-infrastructuur moet volgens Mingorance staan voor een investering in Europa’s digitale toekomst en strategische autonomie; gebeurt dat niet, dan neemt de afhankelijkheid van overzeese cloudgiganten alleen maar verder toe. Europese aanbieders hebben momenteel een marktaandeel van ongeveer 15 procent en zouden met CADA vooral bij overheidsopdrachten en de verwerking van gevoelige gegevens terrein kunnen winnen.

Daarnaast moet CADA ook duurzaamheidscriteria voor cloudinvesteringen vastleggen en de ontwikkeling van energie-efficiënte high-performance datacenters stimuleren. Een officiële reactie van de Europese Commissie op de open brief is er vooralsnog niet.

Met hun brief proberen de Europese aanbieders CADA nadrukkelijk neer te zetten als instrument voor digitale soevereiniteit, en niet alleen als industrieel stimuleringsbeleid. Daarmee komt de vraag op tafel of de EU daadwerkelijk ruimte wil maken voor een eigen cloud- en AI-ecosysteem, of de bestaande afhankelijkheid van Amerikaanse hyperscalers juist verder in stand laat.