Somber AI-scenario jaagt beleggers schrik aan

Een klein analysebureau publiceert een somber scenario waarin AI de economie in een neerwaartse spiraal stort. Daarop dalen de koersen van talrijke techaandelen.

De nervositeit op de aandelenmarkten neemt verder toe nu de verwachtingen rond AI steeds verder worden opgeschroefd. Een scenario van het relatief onbekende Citrini Research, dat voor 2028 forse maar speculatieve negatieve macro-economische effecten van AI in de VS schetst, fungeerde mogelijk als katalysator voor een verkoopgolf onder techaandelen.

Het gedachte-experiment van Citrini schetst een neerwaartse dynamiek waarin bedrijven menselijke kennisarbeid versneld vervangen door AI. Na een fase van productiviteitsgroei en stijgende koersen worden de macro-economische neveneffecten zichtbaar: een substantieel deel van de kenniswerkers verliest zijn positie en wijkt uit naar lager betaalde arbeid. Het verlies aan koopkracht drukt vervolgens de consumptie, waardoor ook traditionele sectoren in de terugslag worden meegezogen.

Ook de vastgoedmarkt komt onder druk te staan wanneer baanverlies leidt tot oplopende hypotheekachterstanden. Tegelijk krimpen de belastinginkomsten, waardoor de budgettaire speelruimte van de overheid afneemt. Bedrijven reageren met kostenreducties en verdere automatisering, wat de ontslaggolf versterkt en de neerwaartse spiraal verdiept. Of dit scenario in 2028 realiteit wordt of speculatief blijft, valt niet te verifiëren.

Desondanks had de doemtekening volgens The Wall Street Journal effect op beleggers en zette zij juist de in het Citrini-scenario genoemde sectoren en ondernemingen onder druk. Naast softwareaandelen zoals Microsoft en ServiceNow kregen ook de als verliezers aangemerkte creditcardmaatschappijen Visa, Mastercard en American Express forse dagverliezen te verwerken. Eveneens genoemde investeringsmaatschappijen zoals KKR en Blackstone moesten duidelijk terrein prijsgeven.

IBM werd maandag het hardst geraakt met een koersverlies van 13 procent. Over februari bezien bedraagt de terugval daarmee meer dan 26 procent. Het concern figureert niet in Citrini’s scenario, maar kan onder druk zijn gekomen na een aankondiging van Anthropic. De OpenAI-concurrent stelt dat zijn AI-tool Claude Code de modernisering van COBOL-omgevingen aanzienlijk versnelt, van trajecten die voorheen jaren vergden naar doorlooptijden van enkele kwartalen. De vrees dat AI bestaande verdienmodellen versneld kan uithollen, leidde de afgelopen periode vaker tot koersdruk, onder meer bij SaaS-aanbieders.

Het scenario van Citrini is speculatief, maar onderstreept hoe ontvankelijk de markten zijn voor narratieven over AI en structurele ontwrichting. De koersreacties tonen dat beleggers naast technologische potentie nadrukkelijk macro-economische risico’s inprijzen. Of het geschetste toekomstbeeld houdbaar is, hangt af van de vraag of productiviteitswinsten zich daadwerkelijk vertalen in brede economische groei.