Ladybird browser-engine: een onafhankelijk alternatief voor Chrome

Dat klinkt bijna utopisch, want het programmeren van een snelle, goed functionerende browser-engine vergt een aanzienlijke inspanning. Ladybird heeft zich dat doel toch gesteld, vanuit de overtuiging dat alle momenteel bestaande engines te veel afhankelijk zijn van Google.

Bij Blink is die afhankelijkheid duidelijk: de engine maakt deel uit van het opensourceproject Chromium, dat Google heeft opgericht en ook nog steeds in belangrijke mate aanstuurt. Gecko, de Firefox-engine, is daarentegen onderdeel van het Mozilla-project, maar de inkomsten daarvan komen grotendeels van Google: Google betaalt ervoor dat zijn zoekmachine bij Firefox standaard is ingesteld. Vanuit het oogpunt van Ladybird is die dominantie van één enkel bedrijf een probleem, vooral omdat browser-engines veiligheidsgevoelige componenten zijn.

Een onafhankelijk verder ontwikkelde afsplitsing van een bestaande engine zou een oplossing voor dat probleem kunnen zijn. De ontwikkelaars van Ladybird vinden zo’n fork echter een meer omslachtige manier om het probleem op te lossen. De huidige browser-engines zijn enorme projecten – de code-repository van de Chromium-engine is bijna 56 gigabyte groot – zodat er een enorm budget en veel ontwikkelaars nodig zouden zijn om die fork te onderhouden.

Daarom heeft Ladybird besloten om een eigen engine te ontwikkelen. Ze weten best dat veel mensen zo’n aanpak te ingewikkeld en duur vinden. ‘Mensen die dat zeggen, zitten vaak vast in een mentaal model waarin browsers gigantische projecten moeten zijn met honderden of duizenden fulltime ontwikkelaars’, zegt projectoprichter Kling. Ladybird wil zijn project juist zo simpel mogelijk houden en met een veel kleiner budget rondkomen: ‘We werken op kleinere schaal, brengen veel offers, maar winnen aan focus en eenvoud. En we zijn niet alleen! Er zijn ook Servo en Flow, die (grotendeels) nieuwe engines ontwikkelen.’ Ladybird is inderdaad niet de enige poging om nieuwe browser-engines te ontwikkelen (zie kader).

Ladybird is eigenlijk voortgekomen uit het project SerenityOS, een Unix-achtig retro-besturingssysteem. Sinds juni 2024 wordt de browser onafhankelijk van SerenityOS verder ontwikkeld, maar heeft het nog steeds een flinke C++-codebasis uit die oorsprong. Nadat het team zich had losgemaakt van SerenityOS, ging het op zoek naar modernere programmeertalen en implementeerde het testfuncties in verschillende talen.

Die testruns leidden tot twee verrassingen: ten eerste presteerde het momenteel zeer populaire Rust niet goed. Volgens Andreas Kling vond bijna geen van de ontwikkelaars het leuk om met Rust te werken. De taal zou te weinig objectgeoriënteerd zijn en daarom niet goed samengaan met een groot deel van de webstack. Die laatste stamt grotendeels uit de jaren negentig en leunt sterk op het – destijds erg populaire – paradigma van objectoriëntatie.

De door Apple ontwikkelde programmeertaal Swift scoorde tijdens experimenten van het Ladybird-team daarentegen verrassend goed. Swift komt sinds versie 6 steeds meer los van Apple. De interoperabiliteit van Swift met C++ en zijn goed ontwikkelde objectoriëntatie leken voordelig en het team besloot om geleidelijk over te stappen op Swift. Inmiddels, ruim een jaar na het einde van de testfase, verloopt de overstap naar Swift echter traag vanwege veel interoperabiliteitsproblemen en gewijzigde prioriteiten. Kling twijfelt dan ook over het verdere gebruik van die taal.

Om niet ook afhankelijk te worden van Google of andere internetbedrijven, maakt Ladybird gebruik van een sponsoringssysteem als financieringsmodel. Bedrijven en individuen kunnen aan het project doneren, op verschillende niveaus van 1000 tot 100.000 dollar. Tot de grootste sponsors behoren tot nu toe de internetdienstverlener Cloudflare, het e-commercebedrijf Shopify en Futo, een organisatie van investeerder Eron Wolf.

Ladybird laat zijn sponsors zien op de website en de socialemediakanalen van het project, maar geen van de sponsorniveaus geeft extra voordelen of zelfs maar zeggenschap over Ladybird. Dat leidt soms tot rare situaties, zoals toen het bedrijf Axeptio onlangs bij de sponsors van Ladybird kwam. Axeptio biedt een platform voor consent management en hun website werd – en wordt nog steeds – geblokkeerd door een in Ladybird geïntegreerde adblocker. Het sponsorcontract veranderde niets aan die blokkade.

Officieel bevindt Ladybird zich in een pre-alfastatus, een eerste alfarelease is gepland voor 2026. In de huidige ontwikkelfase ligt de focus op het optimaliseren van de engine. Ladybird houdt zich momenteel niet bezig met optimalisaties van de UI of extraatjes zoals de momenteel booming AI-integraties.

In plaats daarvan werkt het project voornamelijk aan het correct weergeven van zoveel mogelijk websites. Onlangs haalde Ladybird een succespercentage van 90 procent bij de Web Platform Tests. Dat zijn tests voor bijna alle functies die gestandaardiseerd zijn in de Web Platform Stack, zeg maar de specificatie van het web. Die 90 procent is een belangrijke drempel: het is de minimumvereiste van Apple voor alternatieve browser-engines, die in de EU beschikbaar zijn voor iOS en iPadOS.

Je moet je echter niet te veel laten verblinden door dat cijfer. Tot nu toe is Ladybird nauwelijks geschikt als browser voor dagelijks gebruik, wat al begint met het feit dat het project nog geen uitvoerbare bestanden aanbiedt. Als je Ladybird wilt uitproberen, moet je zelf compileren. Instructies voor de gangbare besturingssystemen (met uitzondering van Windows) worden door het project ter beschikking gesteld. We hebben het getest met de Arch Linux-derivaat CachyOS en hadden geen problemen om de instructies te volgen. De eerste keer compileren duurt enkele minuten omdat ook alle afhankelijkheden moeten worden gebouwd. Latere bouwprocessen gaan aanzienlijk sneller en duren slechts enkele seconden.

Na het opstarten word je begroet door een rudimentaire gebruikersinterface met een wit, leeg tabblad. Zoals je gewend bent, is er bovenaan een adresbalk om naar pagina’s te surfen. Je hoeft het ook niet te stellen zonder een ingebouwde zoekmachine, maar die functie moet je nog wel activeren bij de instellingen, waar je uit verschillende zoekmachines kunt kiezen.

Als je als eerste test google.com opent, zie je echter dat de website eruitziet alsof hij uit 2015 komt. Dat komt niet zozeer door Ladybird als wel door Google: de zoekfunctie herkent browsers aan de hand van de door hen verzonden user-agent en levert voor Ladybird een fallback-website. Als je Ladybird bij de debug-instellingen opdracht geeft zich voor te doen als Firefox, krijg je de huidige versie van de zoekwebsite te zien – en kun je die ook gebruiken.

Tijdens onze eerste pogingen werkten nog een paar andere dingen verrassend goed met Ladybird, zoals het bewerken van een pull-request bij GitHub of het bekijken van kaarten in Google Maps. Maar dat zijn slechts enkele lichtpuntjes, veel andere dingen werken nog niet of niet helemaal. Zo worden sommige websites soms vreemd verschoven weergegeven en openen klikken op links de bijbehorende artikelen niet. Als je echter rechtstreeks naar de URL van een artikel gaat, werkt alles zoals verwacht.

YouTube ziet er daarentegen normaal uit, ook met Ladybirds user-agent, maar het hele tabblad loopt vast als je een video wilt afspelen. Ook een andere website kan dan niet meer in dat tabblad geopend worden.

Het genoemde Google Maps geeft de kaart normaal weer en ook de zoekfunctie werkt, maar de navigatie mislukt. Zodra je het startpunt en de bestemming hebt ingevoerd en de route berekend wordt, crasht de hele browser.

Ladybird voelt traag aan. Dat wordt ook bevestigd door de browserbenchmark Speedometer 3.1, die is ontworpen om de snelheid in realistische gebruiksscenario’s te testen. Op onze testhardware scoorde Ladybird 2,09 punten. Ter vergelijking: Firefox scoorde op dezelfde hardware 32,2 punten en Vivaldi zelfs 36,3 punten.

Er is dus nog veel te doen voor de ontwikkelaars van Ladybird, maar de ontwikkeling van de browser verloopt soepel en soms verrassend snel. Bij onze eerste test had Ladybird blijkbaar problemen met variabele lettertypes die websites gebruiken en worden die bijvoorbeeld onleesbaar dun en licht weergegeven – maar een paar dagen later werkte dat wel goed.

De bovenstaande observaties kunnen dus al achterhaald zijn op het moment dat dit artikel verschijnt, we hebben ze gedaan met een gecompileerde Ladybird waarvan de laatste commit f8330a2 was.

Volgens de ontwikkelaars vordert het project goed, omdat alle vereisten heel goed gedocumenteerd zijn. Het gaat er uiteindelijk om de zeer gedetailleerd gespecificeerde webstack te implementeren. Toch liggen er nog hindernissen op de loer, bijvoorbeeld in paragraaf 7.4 van de HTML-specificatie. Die paragraaf regelt hoe browsers moeten omgaan met de sessiegeschiedenis bij het navigeren van pagina naar pagina en dat is uiterst complex. De eerste zin luidt dan ook heel toepasselijk: ‘Welcome to the dragon’s maw’.

Nadat Ladybird de navigatie precies volgens de standaard geïmplementeerd had, viel op dat het gedrag afweek van dat van andere browsers. Nu moet het team beslissen of het de specificatie volgt of zich aanpast aan de massa.

Op dit moment is Ladybird nog niet klaar voor dagelijks gebruik, maar het is wel op de goede weg. Dat is op zich al een indrukwekkende prestatie, want het wordt als praktisch onhaalbaar beschouwd om een nieuwe browser met een eigen engine te maken. Ladybird is van plan het tegendeel te bewijzen.

Als je wilt helpen om het web weer meer technische diversiteit te geven, kun je Ladybird testen, bugreports schrijven en, mits je kennis hebt van C++ of Swift, zelf code bijdragen, want Ladybird is niet alleen onafhankelijk, maar ook opensource.

Mats Schoknecht en Noud van Kruysbergen