Minisforum N5 Pro NAS review: NAS of compacte server met AI-ambities?

De N5 Pro van Minisforum is een zelf te configureren barebone met veel hoogwaardige hardware: een snelle processor, snel ethernet, veel uitbreidingsmogelijkheden en een AI-belofte.

Met de N5 Pro waagt Minisforum, bekend van hun pc-barebones, zich op nieuw terrein. Van de twee eerste NAS-modellen kregen we die versie om te testen.

De metalen, zeer solide en strak vormgegeven behuizing maakt een hoogwaardige indruk. Achter een magnetisch sluitend is er plek voor maximaal vijf 3,5-inch SATA-schijven en maximaal drie M.2-NVMe-ssd’s. Een daarvan is standaard voorzien van het zelfontwikkelde NAS-besturingssysteem MinisCloud OS.

Als je al eens met een Minisforum-barebone gewerkt hebt en die voorzien hebt van de nodige hardware, herken je meteen de handige lades voor het vervangen van hardware. Het moederbord onderin kan naar voren worden getrokken nadat de stekkers aan de achterkant zijn losgekoppeld en twee schroeven zijn losgedraaid. Op het moederbord worden boven een of twee M.2-ssd’s onder het RAM gemonteerd. Het testexemplaar werd geleverd met een flinke hoeveelheid van 96 GB ECC-RAM.

De drie M.2-ssd’s delen vier PCIe-lanes: een maximale totale snelheid van bijna 8 GB/s. De ongeveer 1,8 GB/s per ssd is echter ruim voldoende om de twee snelle netwerkpoorten volledig te benutten. Ongebruikelijk is dat Minisforum verschillende maximale snelheden heeft gekozen voor de LAN-verbinding: één poort heeft 5 Gbit/ en de ander 10 Gbit/s.

Bij de overige poorten heeft de fabrikant echter niet bezuinigd: twee keer het snelle USB4, wat ongebruikelijk is voor een NAS, OCuLink voor externe hardware-uitbreidingen en binnenin een PCIe-x16-slot met vier lanes voor een compacte grafische kaart of een AI-versneller.

De AMD Ryzen AI 9 HX PRO 370-processor maakt het geheel compleet: een moderne twaalfcore die 24 threads kan verwerken en AI-toepassingen ondersteunt via een Neural Processing Unit (NPU) is in een NAS erg zeldzaam.

Bij zijn eerste netwerkopslagapparaten volgt Minisforum momenteel nog een speciale aanpak. Ze kunnen niet zoals bij andere merken via de browser worden ingesteld en bediend. Beheerders en gebruikers moeten een Windows- of macOS-app installeren om zich bij het apparaat te registreren en hem te bedienen. Minisforum is wel van plan een webinterface aan te gaan bieden.

De app voor Windows vertoonde tijdens de test nog enkele kinderziektes. De tijdzone kon niet worden gewijzigd naar de juiste, en de NTP-servers van AliCloud en Tencent die voor de tijdsynchronisatie worden gebruikt, konden niet worden aangepast.

We misten zowel een overkoepelend gebruikersbeheer – gebruikers moeten zich via de app registreren – als groepen waarmee de beheerder de toegangsrechten gezamenlijk kan beheren.

De interne firewall staat voor Docker-containers alleen het openen van poorten in de range van 50000 tot 60000 toe. Daardoor kan bijvoorbeeld geen HTTP(S)-proxy zoals Traefik als container gebruikt worden, die webtoegang op de poorten 80 en 443 accepteert. Ook dat wil Minisforum verbeteren.

Van AI-functies was in MinisCloud nog weinig te zien, maar we vonden wel een automatische filmtitelherkenning. Af en toe een pop-up met Chinese tekens zien we als schoonheidsfoutje.

Wat het systeem onoverzichtelijk maakt: tussen het automatisch aangemaakte privédeel en de openbare sectie moet in de app via het menu omgeschakeld worden – dat is niet mogelijk bij de bestands- of mapselectie. Helaas was het onveilige delen via SMBv1 standaard ingeschakeld, we hebben dat beperkt tot SMBv2 en v3.

Naast Windows-shares (SMB) biedt het systeem NFS DLNA en Webdav. Media die naar openbare shares waren gekopieerd, verschenen niet in de MinisCloud-apps. We moeten er dus op vertrouwen dat het NAS-besturingssysteem, dat pas in de zomer van 2025 op de markt kwam, verder zal rijpen. Als netwerkopslag met Windows-shares presteert de N5 Pro daarentegen nu al zeer goed.

We hebben de NAS uitgerust met drie 12TB-schijven (Seagate ST12000VN0008) en het MinisCloud-besturingssysteem ingesteld als een RAIDZ1-array ter bescherming tegen het uitvallen van een schijf. Het array hebben we geformatteerd met het ZFS-bestandssysteem en we hebben de versleuteling geactiveerd.

De met onze c’t-NAS-bench tool gemeten datasnelheden lagen op het niveau van andere met 10 Gbit/s compatibele netwerkopslagmedia. Bij veel kleine bestanden remden de latenties in de besturingssystemen de snelheid (zoals verwacht) af. De rem werd iets minder met een set middelgrote bestanden, maar pas met een paar zeer grote bestanden kon het apparaat zijn 10GE-interface volledig benutten en ongeveer 1,1 GB per seconde overbrengen.

Omdat de benchdataset van in totaal 4 GB makkelijk in de RAM-cache van de NAS past, zal de schrijfsnelheid pas bij zeer grote bestanden terugvallen tot het niveau van het hardeschijfarray van ongeveer 500 MB/s (twee keer 280 MB/s bij lineair schrijven). Het beeld is vergelijkbaar wanneer de NAS de gegevens van de schijven moet halen om ze te lezen.

Met een ssd-cache zagen we alleen bij het schrijven van kleine en bij het lezen van middelgrote bestanden een meetbare versnelling (+59 respectievelijk +31 procent).

Dat de bij het instellen van het array automatisch geactiveerde volumeversleuteling bij het kopiëren van bestanden de krachtige processor niet merkbaar belastte, bleek uit de test met het alternatieve besturingssysteem OpenMediaVault. Daar zagen we alleen bij de I/O-prestaties een verschil dat verder ging dan de gebruikelijke meetfluctuaties (-19 procent: 4900 IOPS onversleuteld versus 3950 versleuteld).

De IOPS-resultaten op de ssd-arrays moet je met een korreltje zout nemen, alleen al vanwege de verschillende bestandssystemen en bestandsgroottes in de test.

De voor pc’s typische aansluitingen als usb voor een toetsenbord en muis en hdmi voor een monitor maken het eenvoudig om een ander besturingssysteem te installeren. Het AMI-BIOS (2.22.0059, Minisforum-versie 1.04) is niet vergrendeld en bereik je door bij het opstarten van het systeem op de Delete- of Esc-toets te drukken.

Het apparaat start probleemloos op vanaf externe usb-media voor onderhoudswerkzaamheden of om een ander besturingssysteem op de systeem-ssd te installeren. We hebben de ssd echter vervangen door een eigen ssd en daarop ter test OpenMediaVault 7 en Proxmox VE 9.0-1 geïnstalleerd. Beide herkennen de hardware en activeren de 10Gbit/s-link via LAN 2.

OMV is net als MinisCloud OS gebaseerd op Debian 12 Bookworm, maar configureert de hardware slimmer – wat tot uiting komt in een iets lager energieverbruik en geluidsniveau.

De prestatieverschillen bij toegang tot de opslag, die vooral opvallen bij de IOPS-waarde bij gebruik van ssd’s, zijn waarschijnlijk grotendeels te wijten aan de verschillende bestandssystemen.

Tot nu toe ziet het er nog niet zo goed uit met de ondersteuning van de Ryzen-AI-NPU onder Linux. Een drivermodule met de naam amdxdna wordt pas in de 6.14-kernel geïntroduceerd, maar de OpenMediaVault-uitbreiding OMV-Extras heeft op het moment van testen versie 6.12.43 onder de onderliggende Debian 12 Bookworm zitten.

Zonder stuurprogramma is softwareontwikkeling zinloos, daarom hebben we afgezien van het installeren van de Ryzen-AI-software in versie 1.6.

Pas als beide beschikbaar zijn, kunnen aangepaste taalmodellen de NPU van de processor met zijn 50 TOPS inzetten. Onze AI-tests met GPT4All draaiden daarom alleen op de cpu-kernen, die volgens AMD bij de Ryzen AI 9 HX PRO 370 samen toch 30 TOPS zouden moeten halen.

Voor de Large Language Models Llama 3 8B Instruct was dat voldoende om na een paar seconden nadenken plausibele tekstantwoorden woord voor woord op gemiddelde spreeksnelheid (ca. 8 tokens/s) te geven op de vraag ‘Waarom hebben giraffen zo’n opvallend vachtpatroon?’. Soms kwam het antwoord ook in een licht drafje.

DeepSeek R1 Distill Qwen 14B dacht daarentegen zeer grondig na en antwoordde pas na meer dan vier minuten – maar dan wel uitgebreider en met een beschrijving van zijn gedachtegang. Tijdens het nadenken en antwoorden draaiden alle cpu-kernen op volle toeren en verbruikte de NAS ongeveer 100 watt.

Afhankelijk van het besturingssysteem kwamen we tot een energieverbruik van tussen de 30 en 34 watt wanneer het apparaat op gegevens wacht (drie draaiende harde schijven, een 10 Gbit/s-link beschikbaar). Dat is een redelijke waarde voor een NAS in deze prestatieklasse, ook al zou met geoptimaliseerde instellingen misschien nog een of twee watt kunnen worden bespaard.

Wanneer de schijven langere opslagprocessen moesten uitvoeren, steeg het energieverbruik tot waarden tussen de 50 en 60 watt. Het verbruik wordt nog hoger als ook de processor continu volledig wordt benut (zie hierboven).

MinisCloud OS heeft een energiebesparingsfunctie die de NAS na een instelbare tijd in slaapstand moet zetten (20, 30, 60, 120 minuten, nooit). Maar die faalde bij de test: het apparaat meldde zich af, maar ging niet in de slaapstand. Twee fans van 4,5 cm op de moederbordlade en twee fans van 9 cm aan de achterkant van de behuizing zorgen ervoor dat de tot 100 watt afvalwarmte uit de behuizing wordt afgevoerd.

Afhankelijk van het gebruikte besturingssysteem ging dat gepaard met een aanzienlijke geluidsontwikkeling, ook idle, en bij aanhoudende cpu-belasting werd dat nog erger.

Daar komt nog het bij alle NAS-apparaten onvermijdelijke geklik van de schrijf- en leeskopbewegingen van de harde schijven bovenop. De N5 Pro is dan ook niet geschikt voor een rustige werkplek.

De N5 Pro is een fraai uitgeruste, solide in elkaar gezette en krachtige serverbarebone, die helaas nog niet optimaal soepel draait met het MinisCloud OS-besturingssysteem van de fabrikant zelf. Verbeteringen zijn aangekondigd.

Als je het apparaat puur als netwerkopslag wil gebruiken, kun je het beste OpenMediaVault of een ander NAS-besturingssysteem installeren. Dankzij het open systeem is dat eenvoudig. Maar dan is de krachtige hardware het grootste deel van de tijd niets aan het doen. Als host voor virtuele machines, bijvoorbeeld met Proxmox, is de N5 Pro beter benut.