Fedora Workstation 43 review: voorbereid op de toekomst

De Linux-distributie Fedora 43 introduceert de nieuwe web-installer ook voor de spins. Gnome draait alleen nog in Wayland-modus.

Het Fedora-project heeft versie 43 van zijn Linux-distributie uitgebracht, een week later dan gepland omdat nog niet alle kritieke bugs waren verholpen. Net als Ubuntu Desktop 25.10 ziet Fedora 43 volledig af van de X11-sessie en zet het volledig in op Wayland.

Gnome kan in het aanmeldingsscherm GDM (Gnome Display Manager) alleen nog in Wayland-modus worden gestart en er is geen pakket meer om X11 voor Gnome achteraf te installeren. Als er naast Gnome nog andere desktops zijn geïnstalleerd, kan GDM deze nog steeds in X11-modus starten. Toepassingen die een X-server nodig hebben, blijven draaien met Xwayland.

De voorganger Fedora 42 introduceerde de langverwachte nieuwe Anaconda-installer (anaconda-webui), die niet langer op GTK is gebaseerd, maar in de browser draait. Alleen de hoofdversie Fedora Workstation met het Gnome-bureaublad kon hiervan profiteren. In Fedora 43 geven de ontwikkelaars ook de officiële spins, oftewel Fedora-varianten met alternatieve desktops zoals Xfce, Sway, Budgie of Cosmic, de nieuwe installer. Daar moet hij extra taken op zich nemen, bijvoorbeeld de instellingen voor datum en tijd, die anders door het welkomstvenster van Gnome (GIS, Gnome Initial Setup) worden uitgevoerd. Anaconda zet pakketten nu met DNF 5 in plaats van DNF 4 op de schijf. DNF 4 wordt niet meer actief ontwikkeld en staat in de onderhoudsmodus.

De nieuwe installer is gebruiksvriendelijker en leidt je stap voor stap door de installatie. Voor complexere installaties is er nog steeds de ietwat verborgen opslag-editor, die kan worden geopend via de knop met de drie puntjes in de linkerbovenhoek van het venster. Maar let op: in tegenstelling tot andere partitioneringstools voert de editor wijzigingen onmiddellijk uit, zonder ze eerst te verzamelen en vervolgens nogmaals te bevestigen.

Fedora Workstation levert de nieuwe Gnome 49. De Gnome-ontwikkelaars hebben de oude videospeler Totem vervangen door Showtime, wat in het Nederlands Videospeler heet. De documentviewer Evince wordt vervangen door Papers. Showtime en Papers zijn beide gebaseerd op de modernere bibliotheken GTK en Libadwaita. De agenda-app is nu toegankelijker en beter geschikt voor gebruikers die deze met het toetsenbord of hulpmiddelen bedienen.

Wat betreft het pakketbeheer RPM maakt Fedora de sprong naar versie 6. Deze biedt nieuwe beveiligingsfuncties zoals automatische handtekeningcontroles en het vergelijken van OpenPGP-sleutels via vingerafdrukken, maar Fedora maakt hier in deze release nog geen gebruik van. Deze functies zullen in een latere release worden geactiveerd. Ook bij het pakketformaat blijft men bij v4, in plaats van over te stappen op het nieuw geïntroduceerde v6-formaat.

Onder de motorkap van Fedora 43 draait de Linux-kernel 6.17. Bovendien worden in deze release diverse pakketten voor ontwikkelaars geüpgraded naar nieuwere versies, bijvoorbeeld gcc 15.2, binutils 2.45, glibc 2.242. Python wordt geüpgraded naar versie 3.14, de nieuwste major release. Dit heeft echter tot gevolg dat DaVinci Resolve 20 niet meer start, omdat de video-editor Python 3.11 verwacht. Het probleem kan echter worden opgelost met een kleine workaround. Nieuw is de low-level programmeertaal Hare.

De upgrade van Fedora 42 naar 43 mislukt als de Wine-pakketten wine-core of wine-dxvk zijn geïnstalleerd. De enige workaround is om de pakketten te verwijderen en na de upgrade opnieuw te installeren. Fedora 43 krijgt ongeveer 13 maanden lang updates, dus tot december 2026. Als je nog Fedora 42 gebruikt, moet je de upgrade vóór mei 2026 uitvoeren, want dan bereikt de voorganger het einde van zijn levenscyclus.

Fedora 43 is een solide release, maar de vernieuwingen zullen voor de meeste gebruikers niet bijzonder opvallend zijn. Met het definitieve einde van X11 en de introductie van het nieuwe installatieprogramma, ook voor de spins, is veel ‘technical debt’ weggewerkt. Het project is daarmee goed voorbereid op de toekomst.