Processorkoelers – Luchtkoeling vs Waterkoeling – Uitgebreid getest!

Elwin Hodžić
0

Ben jij van plan om een nieuwe pc te bouwen of je huidige te voorzien van een upgrade, en twijfel je over de processorkoeler die je moet gebruiken? Neem dan zeker even de tijd om dit artikel te lezen over Processorkoelers – Luchtkoeling vs Waterkoeling. Wellicht is het ook waard om ons artikel over de optimale pc in 2022 te lezen!

 

Processorkoelers- Luchtkoeling vs Waterkoeling - Is waterkoeling beter dan luchtkoeling voor je pc?

Waterkoeling meer dan alleen looks? – Processorkoelers – Luchtkoeling vs Waterkoeling

Waterkoelers hebben nogal een hoge geekfactor. Ze zien er in een pc-behuizing zelfs zonder verlichting al cool uit, en af en toe wat geborrel en het (meestal beperkte) geluid van de pomp heeft stiekem ook wel wat. Bovendien wordt er verondersteld dat waterkoelers bijzonder goed kunnen koelen: daar waar luchtkoelers het niet kunnen redden, zou een waterkoelingssysteem die klus wel moeten kunnen klaren.

Een waterkoeling is ook handig in kleinere behuizingen die te weinig plek bieden aan hoge luchtkoelers omdat de waterblokken veel platter zijn. Het is wel zaak dat je nog een plekje vindt voor de radiator. Dat is bij de instapklasse waterkoelers met een radiator van 120 millimeter meestal geen probleem. Als er toch al plek is voor een fan achterin de kast kan die mooi benut worden.


Ontvang gratis informatie en tips over pc-componenten, schrijf je in voor de nieuwsbrief:


De geteste waterkoelers

Voor deze test maken wij gebruik van vier kant-en-klare, onderhoudsvrije waterkoelers. De gekozen waterkoelers zijn van bekende fabrikanten die op de huidige AMD- en Intel CPU-sockets passen. De vier waterkoelers die gekozen zijn voor deze test hebben een radiatorgrootte van 120mm met één meegeleverde 120mm fan. De prijs van de vier waterkoelers varieert van ongeveer 60 euro tot  ongeveer 110 euro.

Cooler Master MasterLiquid ML120L V2

Dit model komt uit Cooler Masters meest betaalbare waterkoelerfamilie, wat de lage prijs (en de garantie van 2 jaar) verklaart. De fabrikant doet echter geen noemenswaardige concessies op het gebied van functies en ondersteunt de sockets van alle mainstream-processors, evenals talrijke RGB-besturingssystemen van diverse moederbordbouwers. Op de 4pins-splitterkabel kunnen extra aanstuurbare RGB-apparaten aangesloten worden. Een bedrade controller-box is ook inbegrepen bij deze waterkoeling.

Prijs: Circa 60 euro

Cooler Master MasterLiquid ML120L V2 - Processorkoelers - Luchtkoeling vs Waterkoeling - Uitgebreid getest!

Silverstone Permafrost PF120-ARGB V2.

De Silverstone Permafrost PF120-ARGB V2 maakt gebruik van een soort inschuifsysteem voor de brackets en kan net zo makkelijk worden omgebouwd. De RGB-lampjes in de fan en het pompdeksel worden aangestuurd via een ARGB-compatibel moederbord, aangesloten op headers of samen aangesloten via een Y-kabel. Bovendien kunnen op elk van de strengen nog meer ARGB-apparaten worden aangesloten. Voor moederborden zonder een 3pins-connector levert Silverstone een kleine controllerkabel en een 3pins naar-Molex-adapter voor de voeding mee.

Prijs: Circa 75 euro

Silverstone Permafrost PF120-ARGB V2.

NZXT Kraken 120

Op de Kraken 120 branden alleen het bedrijfslogo en een ring in het pompdeksel, maar niet de fan. Het tweede bijzondere kenmerk van deze waterkoeling: de kabels voor de pomp en fan komen beide uit de radiator, en twee ARGB-strengen met aansluitingen voor NZXT tegenhangers zoals controllerboxen en fans ontspringen uit het waterblok. Er worden echter ook conventionele 3pins- adapters meegeleverd.

Prijs: circa 80 euro

NZXT Kraken 120

Asus TUF Gaming LC 120 ARGB

De RGB-leds in de fan en in het TUF-logo van het pompdeksel zijn compatibel met het Aura Sync-systeem van Asus. Als je de toolcollectie Armoury Crate al gedownload hebt, kun je daar meteen mee aan de slag. Er wordt een Y-kabel meegeleverd voor de twee led-aansluitingen van de pomp en de fan. Hiermee is het mogelijk om op een goedkoper moederbord alles op één header aan te sluiten. Overigens is het niet mogelijk om extra RGB-leds aan te sluiten.

Prijs: circa 110 euro

Asus TUF Gaming LC 120 ARGB

 

 

De geteste luchtkoelers

De twee gekozen luchtkoelers voor deze test hadden een prijs van circa 50 euro. Deze twee luchtkoelers passen echter niet in elke PC-behuizing. Mocht je dus besluiten om een van deze twee koelers aan te schaffen, let dan goed op of die wel in je behuizing past. Met een hoogte van minimaal 15,5 centimeter zijn beide luchtkoelers ongeschikt voor gebruik in een kleine mini ITX-behuizing.

Arctic Freezer i35 CO

De Arctic Freezer i35 CO is een klassieke torenkoeler. Deze luchtkoeler heeft een fan van 120 millimeter en vier koperen heatpipes. Deze heatpipes hebben onderaan een direct contactoppervlak om tegen de heatspreader van de processor te drukken.

Prijs: circa 50 euro

 

Arctic Freezer i35 CO

 

Scythe Mugen 5

De Scythe Mugen 5 heeft zes vernikkelde koperen heatpipes die de warmte van de processor afvoeren naar de koelribben, waar met een 120mm fan een luchtstroom langs geblazen wordt. Dit is overigens een van de koelers die wij vaak gebruiken in onze eigen builds. Ook is deze luchtkoeler terug te vinden in onze onze optimale pc in 2022.

Prijs: Circa 60 euro

Scythe Mugen 5

Testmethode – Processorkoelers – Luchtkoeling vs Waterkoeling

Voor de test hebben wij de Intel Core i7-12700K gebruikt die een nominale TDP (Thermal Design Power) van 125 watt heeft. De TDP van deze CPU kan oplopen tot 190 watt met een korte turbo.

Het moederbord dat wij hadden gekozen is de Asus ROG Maximus Z690 Hero. In de BIOS  hadden wij bovendien onze eigen fancurve ingesteld, namelijk:

  • Tot 50 graden – 20 procent van de totale fanvermogen
  • bij 70 graden – 40 procent van de totale fanvermogen
  • vanaf 90 graden – maximale snelheid van de totale fanvermogen

Wat erg belangrijk is, vooral bij K-processors zoals de i7-12700K, is dat de power-limits ingesteld worden op de door Intel opgegeven waarden. Sommige moederbordfabrikanten negeren die specificaties ten gunste van hogere benchmarkwaarden en voeren in plaats daarvan de voor de turbofase gespecificeerde performance als standaardwaarde in. Als alternatief laten ze de cpu permanent draaien op turbolimieten in plaats van slechts gedurende 56 seconden zoals Intel voorschrijft.

Koelprestaties – Processorkoelers – Luchtkoeling vs Waterkoeling

De koelers van Asus en NZXT leveren zeer vergelijkbare koelprestaties en houden de Core i7-12700K op maximaal 76 graden in de tot 56 seconden durende turboperiode, terwijl de Silverstone 85 graden haalt. Daarna daalt de temperatuur van dat trio tot 72 graden.

De ML120L V2 van Cooler Master kon het niet bijbenen: in turbo had de cpu het aardig warm met 94 graden en haalde bij continue belasting nog steeds 85 graden. Geen groot probleem voor een moderne cpu, maar wel slechter dan de concurrentie.

De luchtkoelers daarentegen deden het volgende: de Arctic Freezer i35 CO haalde 92 graden in turbo en daarna 82 graden, terwijl de Scythe Mugen 5 85 graden en 72 graden haalde

Conclusie – Processorkoelers – Luchtkoeling vs Waterkoeling

De vier geteste waterkoelers houden de Core i7- 12700K voldoende koel bij continu gebruik en blijven overwegend stil – volgens de gemeten waarden althans. Maar het is lastig in een cijfer uit te drukken hoe vervelend af en toe wat geborrel, gesis of constant gezoem is. Alleen de Cooler Master ML120L faalt onder volle belasting in turbo. Hij wordt dan luidruchtig met onvoldoende koelprestaties.

Als de hittepiek van 190 watt eenmaal afgezakt is, redden alle koelers zich goed met de continue 125 watt. Dan ziet het er ineens heel anders uit en is de ML120L stiller dan zijn concurrenten – ook al komt hij niet in de buurt van hun koelprestaties.

De beste allrounder in deze test komt van Asus. De TUF Gaming LC 120 ARGB bleef tijdens het testen altijd stil en hield de cpu net zo koel als de beste concurrent. De Asus is wel duidelijk de duurste optie.

De verrassende eigenlijke winnaar is echter de Scythe Mugen 5: voor net geen 60 euro is hij goedkoper dan de waterkoelers. Hij koelt even goed of zelfs beter en blijft aanzienlijk stiller – zelfs op volle fansnelheid, waar hij niet eens echt hard aan de bak hoefde met onze 125W-cpu.

Als ruimte en de geekfactor niet belangrijk voor jou is, dan is een zware luchtkoeler een betere keuze. Alleen waterkoelers met 240mm-radiator leveren hogere koelprestaties, maar daar betaal je ook meer voor.

(Deze informatie is afkomstig uit het artikel in c’t 08/09, 2022, pagina 50-55.)

Lees meer over pc-componenten in c't magazine 11/2022

Meer over

Zelfbouw

Deel dit artikel

Lees ook

Programmeren met Python op een Raspberry Pi Pico: hoe en wat?

Als gadget voor eenvoudige taken is de goedkopere microcontrollerboard Raspberry Pi Pico interessanter dan de gewone Raspberry Pi. In dit artikel vert...

Wat kun je met Python?

Wat kun je met Python? In dit artikel worden een aantal mogelijkheden van deze programmeertaal uitgelicht.

0 Praat mee
avatar
  Abonneer  
Laat het mij weten wanneer er